Αντικρουόμενα συμφέροντα και Δημόσια Υγεία
Αντικρουόμενα συμφέροντα και Δημόσια Υγεία
Του Αριστοτέλη Βάθη, Ιατρός Ομοιοπαθητικός - Βιοχημικός, Μέλος ΔΣ ΕΕΟΙ
από το περιοδικό Ομοιοπαθητικά Νέα, τεύχος 16, Ιούνιος 2010
Ενα χρόνο μετά την ανακύρηξη της γρίπης Η1Ν1 σε πανδημία, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ), περισσότερο από ποτέ, βρίσκεται υπό έντονη κριτική. Το εισαγωγικό άρθρο του βρετανικού επιστημονικού περιοδικού British Medical Journal (BMJ, τεύχος Μαίου) με τίτλο «Σύγκρουση συμφερόντων και η πανδημία» [1] καταλήγει πως ο ΠΟΥ χρειάζεται να δράσει άμεσα ώστε να αποκαταστήσει την αξιοπιστία του, πρωτού μια πραγματική πανδημία να εμφανιστεί, ενώ η Ευρώπη χρειάζεται να νομοθετήσει. Ενώ όμως η πανδημία έχει καταλήξει σε ένα φιάσκο για τον ΠΟΥ και τους υγειονομικούς φορείς, οι φαρμακοβιομηχανίες κέρδισαν 5.7 δισσεκατομύρια ευρώ (!) από τα αντιγριπικά εμβόλια, σύμφωνα με την τράπεζα JP Morgan.
«Δεδομένου αφενός της σημασίας για τη δημόσια υγεία και αφετέρου του κόστους, είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι οι αποφάσεις του ΠΟΥ είναι ανεξάρτητες από οικονομικές επιρροές. Αντίθετα όμως όπως αναφέρεται στο άρθρο, σε έρευνα που διεξήχθει από την BMJ και το Γραφείο Ερευνητικής Δημοσιογραφίας, φαίνεται πως συμβαίνει το αντίθετο [2]. Στην έρευνα αναφέρεται πως ορισμένοι από τους ειδικούς που συμβούλευαν τον ΠΟΥ σχετικά με την γρίπη Η1Ν1, είχαν γνωστές οικονομικές σχέσεις με φαρμακοβιομηχανίες οι οποίες παρήγαγαν αντιϊκά φάρμακα και αντιγριπικά εμβόλια. Για παράδειγμα, οι οδηγίες του ΠΟΥ σχετικά με τη χρήση των αντιϊκών φαρμάκων στην πανδημία, συντάχθησαν από ένα ειδικό στη γρίπη ο οποίος την ίδια στιγμή πληρωνόνταν από την εταιρεία Roche (που παρασκευάζει και το Tamiflu), για την παροχή συμβουλών και μαθημάτων. Παρόλο που οι περισσότεροι ειδικοί τους οποίους συμβουλεύτηκε ο ΠΟΥ δεν έκρυβαν τις σχέσεις τους με την βιομηχανία σε άλλα θέματα, ο ΠΟΥ αρνήθηκε να εξηγήσει κατά πόσο γνώριζε αυτές τις περιπτώσεις συγκρούσεων συμφερόντων ή πως τις διαχειρίστηκε.» [1]
Αυτές οι αναφορές είναι σύμφωνες με άλλες έρευνες, όπως για παράδειγμα αυτή του Συμβουλίου της Ευρώπης, που είναι ιδιαίτερα επικριτική του ΠΟΥ και καταλήγει στο ότι υπήρχε αδιαφάνεια στη λήψη αποφάσεων σχετικά με την κρίση της γρίπης Η1Ν1 [3]. Θυμίζουμε πως τον Ιανουάριο του 2010 και ο Γερμανός γιατρός και τέως επικεφαλής της επιτροπής Υγείας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Βόλφγκανγκ Βόνταργκ, κατηγόρησε το φαρμακευτικό λόμπι και τις κυβερνήσεις των χωρών, ότι οργάνωσαν την εκστρατεία του πανικού για τη γρίπη των χοίρων [4]. Παρόλο που ο ΠΟΥ το 2003 πρότεινε νέους κανόνες για την διαχείρηση σύγκρουσεων συμφερόντων (conflict of interest), φαίνεται ότι δεν ακολούθησε τις οδηγίες του, και συγκεκριμένα πως όσοι υπόκεινται σε σύγκρουση συμφερόντων δεν θα πρέπει να εμπλέκονται σε συζητήσεις σε θέματα που τους αφορούν στον ΠΟΥ [2]. Οι έως τώρα απαντήσεις του ΠΟΥ σε αυτούς τους προβληματισμούς είναι απαγοητευτική [5,6,7,8], ενώ και στο παρελθόν ο ΠΟΥ δεν χειρίστηκε ικανοποιητικά περιπτώσεις συμφερόντων, όπως πχ το 1970 με τα υποκατάστατα βρεφικού γάλακτος και το 1999 με τη βιομηχανία καπνού [1].
Οπως αναφέρεται στο άρθρο, «κανείς δεν θα πρέπει να συμμετέχει σε μια ομάδα που βγάζει οδηγίες, εάν συνδέονται με βιομηχανίες που είτε παράγουν ένα προϊόν - φάρμακο ή εμβόλιο - ή μια ιατρική συσκευή ή τεστ για μια ασθένεια». Το ίδιο φυσικά θα πρέπει να ισχύει και για τις επιτροπές που λαμβάνουν σημαντικές αποφάσεις για τη δημόσια υγεία. Παρόλο που δεν είναι εύκολο να βρεθούν απολύτως ανεξάρτητοι ειδικοί, όσοι εμπλέκονται με τη βιομηχανία θα πρέπει να λένε τη γνώμη τους, αλλά θα πρέπει να αποκλειστούν από τα συμβούλια αποφάσεων. Και ενώ οι ΗΠΑ με έκαναν σημαντική πρόοδο με τη νομοθεσία Sunshine Act, η Ευρωπαϊκή νομοθεσία που διαχειρίζεται τα συγκρουόμενα συμφέροντα, έχει καθυστερήσει κατά πολύ.
Το ερώτημα αφορά βεβαίως και την Ελληνική ιατρική και πολιτική κοινότητα, και χρειάζεται να διερευνηθεί αν και στην περίπτωση της χώρας μας υπάρχουν άτομα (μέλη συμβουλίων υγείας ή ομάδων διαχείρησης κρίσεων) με συγκρουόμενες ιδιότητες, συνδεόμενα κατά κάποιο τρόπο με φαρμακοβιομηχανίες. Και αυτό και γιατί στη χώρα μας γιατί κατασπαταλήθηκαν πόροι για μία γρίπη κατά πολύ ελαφρύτερη της εποχιακής, ενώ τα ίδια χρήματα θα μπορούσαν να έχουν διατεθεί σε άλλους τομείς της δημόσιας υγείας, που τόσο τα έχει ανάγκη.
Επιδημιολογικά στοιχεία
Στην Ελλάδα έως τις 26-5-2010 οπότε και ολοκληρώθηκε η επιδημιολογική επιτήρηση της γρίπης για την περίοδο 2009 - 2010, καταγράφησαν συνολικά 149 θύματα [9], τα περισσότερα από τα οποία ήταν ηλικίας 40-74 ετών, ενώ λιγότερα από 5 θύματα ηλικίας κάτω των 5 ετών! Το ποσοστό του ελληνικού πληθυσμού που εμβολιάστηκε ανέρχεται περίπου στο 3.3%.
Η θνητότητα της γρίπης A(H1N1) κυμαίνεται περίπου στο 0,02-0,04%, δηλαδή περίπου 1 θύμα στους 2,500-5,000 πάσχοντες, πολύ χαμηλότερα της εποχιακής γρίπης. Αντίθετα, φαίνεται ότι τα θύματα είναι νεότερα συγκριτικά με την εποχική γρίπη.
Το ΚΕΕΛΠΝΟ δεν έχει δώσει αναλυτικά στοιχεία σχετικά με τα λοιπά στοιχεία των θυμάτων στην Ελλάδα. Στη Βρετανία όμως, έρευνα [10] αποκαλύπτει πως το 77% των θυμάτων είχαν τουλάχιστον ένα παράγοντα κινδύνου (υποκείμενο νόσημα): κυρίως χρόνιες νευρο-αναπτυξιακές διαταραχές, αναπνευστικές παθήσεις (ΧΑΠ, άσθμα), ανοσοκαταστολή (λευχαιμία, μυέλωμα, όρκος, μεταμόσχευση), και ακολουθούν χρόνιες καρδιακές παθήσεις, βιαβήτης, χρόνιες νεφρικές παθήσεις, παθήσεις ήπατος (αλκοολισμός), παχυσαρκία, και τέλος η εγκυμοσύνη. Ο αριθμός των παιδιών που απεβίωσαν ήταν μικρός (στην Ελλάδα περίπου 5 θύματα από τα 149 ήταν μικρότερα των 5 ετών), και σε άλλες καταγραφές[10] φαίνεται ότι το 92% των παιδιών που απεβίωσαν είχαν επίσης νευρο-αναπτυξιακές διαταραχές.
Ωστόσο, και παρά τα παραπάνω, είναι πιθανό από το Σεπτέμβρη 2010 για μια ακόμα φορά να δωθεί έμφαση στη γρίπη, με αφορμή στοιχεία από προηγούμενες πανδημίες του τελευταίου αιώνα (διαδοχικά κύματα) [4]. Το νέο τριδύναμο εμβόλιο της περιόδου 2010-2011 σύμφωνα με τις οδηγίες του ΠΟΥ [11] περιέχει πλέον το στέλεχος υπεύθυνο για την γρίπη Α(Η1Ν1). Αναμένεται εκ μέρος των υγειονομικών αρχών να ενταθούν οι επικοινωνιακές τακτικές σχετικά με τους εμβολιασμούς γενικότερα, πχ με την καθιέρωση εβδομάδας εμβολιασμών ενηλίκων, συνδυασμό κοινωνικών συναθροίσεων με εμβολιασμούς και μεγαλύτερη συμμετοχή των γιατρών στο πρόγραμμα εμβολιασμών [4,12].
Βιβλιογραφία
1. «Conflicts of interest and pandemic flu», BMJ 2010;340:c2947 , 3 June 2010,
2. Cohen D, Carter P. WHO and the pandemic flu "conspiracies." BMJ 2010;340:c2912.
3. «The handling of the H1N1 pandemic: more transparency needed», 7 June 2010, Social Health and Family Affairs Committee, Rapporteur: Mr Paul FLYNN, United Kingdom
4. «Νέα γρίπη H1N1: πανδημία, πανικός ή σκάνδαλο;», HomeoNews,τεύχος 15, p14-21, Φεβρ 2010
5. The international response to the influenza pandemic: WHO responds to the critics, 10 JUNE 2010
6. WHO Director-General’s letter to BMJ editors, 8 June 2010
7. Pandemic (H1N1) 2009 briefing note 19, 3 DECEMBER 2009, «WHO use of advisory bodies in responding to the influenza pandemic»
8. “WHO Lashes Out As Council Of Europe Preps Hearing On Flu Pandemic “,ip-watch.org, 25-01-2010
9. ΚΕΕΛΠΝΟ, Εβδομαδιαία Έκθεση, Επιδημιολογικής Επιτήρησης της Γρίπης, 26 Μαϊου 2010
10. Eurosurveillance, Volume 15, Issue 20, 20 May 2010, «Pandemic Influenza A (H1N1) 2009 and mortality in the United Kingdom: risk factors for death, April 2009 to March 2010»
11. "Recommended viruses for influenza vaccines for use in the 2010-2011 northern hemisphere influenza season", WHO, 18-02-2010
12. Συνέδριο Ελληνικής Εταιρείας Λοιμώξεων, Αθήνα, 5-02-2010
13. WHO, Laboratory-confirmed cases of pandemic (H1N1) 2009 as officially reported to WHO by States Parties to the IHR (2005) as of 13 June 2010
14. ECDC, Aggregate numbers of 2009 pandemic A(H1N1) associated deaths, week 21/2010
Αλλα σχετικά άρθρα
 |  |  |
Θέλετε να ενημερώνεστε για θέματα υγείας και την ομοιοπαθητική; Εγγραφείτε δωρεάν στο 
Αφήστε τα σχόλιά σας για αυτή τη σελίδα