E.E.O.I. | ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗΣ ΙΑΤΡΙΚΗΣ | ΚΛΑΣΣΙΚΗ ΟΜΟΙΟΠΑΘΗΤΙΚΗ

Ελληνες Ομοιοπαθητικοί Γιατροί - Ε.Ε.Ο.Ι. - Κλασική Ομοιοπαθητική

Ενημέρωση για τη νέα γρίπη, "γρίπη των χοίρων"- ιός Η1Ν1

Ενημέρωση για τη "γρίπη των χοίρων"- ιός H1N1

του Αριστοτέλη Βάθη, Ιατρού Ομοιοπαθητικού-Βιοχημικού, μέλους ΔΣ ΕΕΟΙ
από το περιοδικό HomeoNews, τεύχος 13
Μπορείτε να κατεβάσετε το άρθρο σε μορφή PDF (600 kb)

Νέα γρίπη H1N1: πανδημία, πανικός ή σκάνδαλο;
Ενημέρωση: 8 Μαρτίου 2010

Περιεχόμενα:
Τι είναι η γρίπη;
Χρονικό
Κατάσταση στον κόσμο
Η κατάσταση στην Ελλάδα
Κλινική εικόνα - συμπτώματα
Πληροφόρηση είναι το καλύτερο φάρμακο
Εμβόλιο κατά της νέας γρίπης
Ανοσοενισχυτικά & thimerosal στα αντιγριπικά εμβόλια
Παιδιά-Εγκυμοσύνη και αντιγριπικό εμβόλιο
Θηλασμός
Αντιιικά φάρμακα
Tamiflu
Αντιβιοτικά
Μέτρα προστασίας
Ομοιοπαθητική και γρίπη
Η ομοιοπαθητική είναι ιατρική πράξη
Επίλογος
Βιβλιογραφία

Τι είναι η γρίπη;

Ο νέος ιός της γρίπης Α(Η1Ν1)ν ή ιός της «γρίπης των χοίρων» απομονώθηκε για πρώτη φορά στο Μεξικό και στις ΗΠΑ τον Μάρτιο και Απρίλιο του 2009, αντίστοιχα, και είναι ένας νέος υποτύπος του ιού της γρίπης που προσβάλλει και τους ανθρώπους, προκαλώντας οξεία λοίμωξη του αναπνευστικού συστήματος. Το επιστημονικό όνομα του ιού είναι A/California/7/2009 (H1N1)v, ενώ για συντομία ονομάζεται και «πανδημικός A(H1N1) 2009» ή «A(H1N1)v» [1] και πρέπει να διαφοροποιείται από τον κοινό H1N1 εποχιακό ιό. Το κοινό όνομα «γρίπη των χοίρων» οφείλεται στο γεγονός ότι εργαστηριακές μελέτες έδειξαν αρχικά ότι πολλά γονίδια του νέου ιού είναι όμοια με αυτά ιών που προκαλούν γρίπη στους χοίρους στην Βόρεια Αμερική. Περαιτέρω ειδικές γονιδιακές αναλύσεις έδειξαν ότι πρόκειται για τετραπλό ιικό γενετικό ανασυνδυασμό: ο ιός φέρει στοιχεία γονιδίων από γρίπη των χοίρων της Βόρειας Αμερικής, από γρίπη πτηνών της Βόρειας Αμερικής, από γρίπη των ανθρώπων και από γρίπη χοίρων ευρωασιατικής προέλευσης [2, 41].

Οι τύποι Α και Β προκαλούν, συνήθως, σοβαρές επιδημίες ανά περιόδους και κατά τους χειμερινούς μήνες ιδιαίτερα. Ο τύπος C φαίνεται να είναι ενδημικός και προκαλεί, συνήθως, ηπιότερες λοιμώξεις του αναπνευστικού συστήματος, κυρίως σε μικρά παιδιά. Ο τύπος Α διακρίνεται σε υποτύπους με βάση δύο επιφανειακά αντιγόνα: την αιμοσυγκολιτίνη (Η) και τη νευραμινιδάση (Ν). Η ονοματολογία των ιών της γρίπης περιλαμβάνει τον τύπο, τον τόπο και τον χρόνο απομόνωσης,και τον υποτύπο Η και Ν για τους ιούς τύπου Α. Για παράδειγμα, ο ιός που απομονώθηκε στο Πεκίνο το 1992, και ήταν υποτύπος αιμοσυγκολιτίνης Η3 και νευραμινιδάσης Ν2 ονομάστηκε ιός της γρίπης Α/Πεκίνου/32/92/ (H3N2) [21]. Αντίστοιχα, ο νέος ιός της γρίπης των χοίρων έχει το όνομα A/California/7/2009 (H1N1)v.

Οι ιοί Α της γρίπης ποικίλλουν γενετικά. Συνεπώς, εμφανίζονται μικρές μεταβολές των αντιγόνων (antigenic drift) και εξηγούνται με την επιλογή σημειακών μεταλλάξεων στην αιμοσυγκολλιτίνη. Μεγαλύτερες μεταβολές (antigenic shift) εξηγούν την περιοδική εμφάνιση επιδημιών και πανδημιών γρίπης Α.

Ο ιός H1N1 και η προέλευσή του

Εικόνα 1: Απεικόνιση του νέου ιού της γρίπης A(H1N1)v [73]
Εικόνα 2: Ο συνδυασμός διαφορετικής προέλευσης ιών γρίπης οδήγησε στην εμφάνιση του νέου A(H1N1)v ιού [29].

Υποθέτουμε ότι μια μεγαλύτερη αντιγονική μεταβολή δημιουργείται με ανταλλαγή γονιδιακών τμημάτων μεταξύ διαφορετικών στελεχών γρίπης, με τον ακόλουθο τρόπο: υπάρχουν δύο μεγάλα αποθέματα ιών γρίπης Α, ο άνθρωπος και ορισμένα είδη υδρόβιων πτηνών, στα δε τελευταία οι ιοί της γρίπης Α απαντώνται με 16 είδη αιμοσυγκολλιτίνης (H) και 9 είδη νευραμινιδάσης (N) σε όλους σχεδόν τους συνδυασμούς [30].

Μεικτές λοιμώξεις από ζωικούς και ανθρώπινους τύπους εμφανίζονται στο γουρούνι, πράγμα που ευνοείται από συγκεκριμένες αγροτικές πρακτικές, π.χ. στην Ασία, όπου η συντήρηση των χηνών και/ή των γουρουνιών γίνεται από κοινού με διατροφή με ψάρια. Έτσι, είναι δυνατός ο πολλαπλασιασμός διαφορετικών στελεχών στον ίδιο ξενιστή και η μόλυνση ενός κυττάρου από δύο στελέχη, πράγμα που μπορεί να έχει ως επακόλουθο τον γενετικό ανασυνδυασμό ανάμεσα σε διαφορετικά στελέχη ιών γρίπης Α [30].

Οι μεταλλάξεις των ιών υποβοηθούνται, βέβαια, από τη συστηματική χρήση αντιβιοτικών και εμβολίων στις μονάδες εντατικής κτηνοτροφίας, η οποία οδηγεί στη φυσική επιλογή νέων στελεχών ιών.

Ο νέος ιός μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, κατά τον ίδιον τρόπο που μεταδίδεται ο ιός της εποχιακής γρίπης, μέσω της εισπνοής μολυσμένων σωματιδίων που εκτοξεύονται από τους ασθενείς με την ομιλία, τον βήχα ή το φτάρνισμα. Έτσι, ο ιός εισέρχεται στο σώμα από τη μύτη και το στόμα, και προσβάλλει το αναπνευστικό σύστημα. Εκτός από την απευθείας μετάδοση από άτομο σε άτομο, ο ιός μπορεί επίσης να μεταδοθεί έμμεσα μέσω επιμολυσμένων επιφανειών -π.χ., το τηλέφωνο ή το χερούλι της πόρτας-, αν μετά το άγγιγμα ακολουθήσει επαφή με τη μύτη ή το στόμα ή τρίψιμο των ματιών. Ο κίνδυνος προσβολής από τον ιό της γρίπης είναι μεγαλύτερος σε χώρους όπου συναθροίζονται πολλά άτομα.

Χρονικό

Στις 11 Ιουνίου 2009, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ανακοίνωσε πως μια παγκόσμια πανδημία με τον νέο ιό γρίπης Α(H1N1) είναι σε εξέλιξη, ανεβάζοντας το επίπεδο ετοιμότητας στη Φάση 6. Η φάση αυτή χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη μετάδοση του ιού από άνθρωπο σε άνθρωπο σε όλη την υφήλιο. Αυτή η ανακοίνωση αντανακλά την τάση εξάπλωσης του νέου Η1Ν1 ιού και όχι τη σοβαρότητα των συμπτωμάτων που προκαλούνται από τον ιό. Από την ημέρα της ανακοίνωσης του ΠΟΥ τής πανδημίας,ο νέος ιός συνεχίζει να εξαπλώνεται, και πλέον διπλάσιος αριθμός χωρών αναφέρουν κρούσματα. Στο νότιο ημισφαίριο έχει αρχίσει η συνηθισμένη εποχιακή γρίπη και οι εκεί χώρες αναφέρουν πως ο νέος ιός εξαπλώνεται και προκαλεί κρούσματα παράλληλα με τους συνηθισμένους εποχιακούς ιούς [7].

Επιδημίες γρίπης συμβαίνουν κάθε χρόνο κατά τη διάρκεια της άνοιξης και του χειμώνα στις εύκρατες περιοχές. Ο ιός μπορεί να οδηγήσει σε νοσηλεία ή θάνατο κυρίως άτομα που ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου (πολύ μικρά παιδιά, ηλικιωμένους ή χρόνια ασθενείς). Παγκοσμίως, αυτές οι ετήσιες επιδημίες έχουν ως αποτέλεσμα 3 με 5 εκατομμύρια σοβαρών περιπτώσεων και περίπου 250.000 με 500.000 θανάτους. Οι περισσότεροι θάνατοι που συνδέονται με τη γρίπη στις προηγμένες χώρες αφορούν άτομα ηλικίας 65 και άνω. Σε κάποιες τροπικές χώρες, οι ιοί της γρίπης κυκλοφορούν όλο τον χρόνο με μία ή δύο κορυφώσεις κατά τη διάρκεια των περιόδων βροχόπτωσης [65].

Τον τελευταίο αιώνα, τρεις φορές ιοί γρίπης τύπου Α παρουσίασαν μείζονες γενετικές αλλαγές, κυρίως στο Η-τμήμα τους, έχοντας ως αποτέλεσμα παγκόσμιες πανδημίες και μεγάλο αριθμό κρουσμάτων και θανάτων. Η πιο γνωστή πανδημία ήταν η «ισπανική γρίπη», η οποία επηρέασε μεγάλο πληθυσμό σε όλο τον κόσμο και θεωρείται υπεύθυνη για 40 εκατομμύρια θανάτους το διάστημα 1918-1919 (απεβίωσε 1 στους 50 που νόσησαν, ιός H1N1). Πιο πρόσφατα, δύο ακόμα πανδημίες τύπου Α συνέβησαν το 1957 («ασιατική γρίπη», H2N2, απεβίωσε 1 στους 300) και το 1968 («γρίπη του Χονγκ Κονγκ», Η3Ν2, περίπου 1 στους 300) και προκάλεσαν σημαντικό αριθμό νοσηρότητας και θνητότητας παγκοσμίως [3, 34]. Η θνητότητα, λόγω προσβολής από τον νέο A(Η1Ν1)v ιό, κυμαίνεται στο 0,1%, δηλαδή αντίστοιχα 1 στα 1.000 προσβεβλημένα άτομα, επίπεδα αντίστοιχα με αυτά της εποχιακής γρίπης [90, 74].

Γράφημα 2: Καταγγεγραμένοι θάνατοι από τον (Η1Ν1)v ανά χώρα

Γράφημα 1: Εργαστηριακά επιβεβαιωμένα κρούσματα που αναφέρθηκαν στο Centers for Disease Control and Prevention (CDC) των ΗΠΑ, 2008-09. Ο πανδημικός H1N1 είναι πλέον το κυρίαρχο στέλεχος της γρίπης [12].

Παρούσα κατάσταση στον κόσμο

Ο πανδημικός ιός της γρίπης έχει εμφανιστεί σε 177 χώρες σε όλο τον κόσμο και πάνω από 250.000 περιπτώσεις έχουν αναφερθεί παγκοσμίως. Λόγω του αριθμού αυτού και της εξάπλωσης που παρουσιάζει, έχει σταματήσει πλέον η αναφορά μεμονωμένων κρουσμάτων, ιδίως των ηπιότερων περιπτώσεων, με αποτέλεσμα ο αριθμός αυτός να είναι σημαντικά χαμηλότερος του πραγματικού αριθμού [35]. Σύμφωνα με τα καταγεγραμμένα κρούσματα, είναι πλέον σαφές πως το κυρίαρχο στέλεχος ιού γρίπης σε περισσότερες από 119 χώρες είναι o πανδημικός (H1N1)v (Γράφημα 1), με περίπου το 60% των εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων γρίπης να ανήκουν σε αυτόν [80]. Οι έως τώρα έρευνες δεν έχουν ανιχνεύσει επιθετικές ή θανατηφόρες μεταλλάξεις του ιού, ενώ η πλειοψηφία των ασθενών παρουσιάζουν ελαφρά μόνο συμπτώματα, και ο αριθμός των περιπτώσεων που είναι πιο σοβαρές παραμένει μικρός [81].

Πίνακας 1: κρούσματα Η1Ν1 σε όλο τον κόσμο

Πίνακας 1: Εργαστηριακά επιβεβαιωμένες περιπτώσεις «πανδημικού (H1N1) 2009», όπως καταγράφηκαν από τον ΠΟΥ έως τις 13 Σεπτεμβρίου 2009 [4].* Δεδομένου ότι τα κράτη-μέλη δεν είναι πλέον υποχρεωμένα να αναφέρουν και να επιβεβαιώνουν μεμονωμένες περιπτώσεις, ο αριθμός των κρουσμάτων που αναφέρονται στον ΠΟΥ είναι μικρότερος από τον πραγματικό αριθμό των κρουσμάτων, με αποτέλεσμα την υπερεκτίμηση της επικινδυνότητας της γρίπης.

Γράφημα 1: Θετικά τεστ για γρίπη στις Η.Π.Α.

Γράφημα 2: Αναφερόμενος συνολικός αριθμός επιβεβαιωμένων κρουσμάτων γρίπης A(H1N1)v ανά χώρα, 10 Σεπτεμβρίου 2009 [6].

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, ο συνολικός αριθμός εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων νέας γρίπης Α(Η1Ν1)ν, έως τις 14 Σεπτεμβρίου 2009, είναι 2.149. Διευκρινίζεται ότι ο αριθμός των κρουσμάτων δεν αντιπροσωπεύει το σύνολο των ασθενών με νέα γρίπη Α(Η1Ν1)ν στη χώρα μας, αλλά το σύνολο των εργαστηριακά επιβεβαιωμένων κρουσμάτων, με αποτέλεσμα η θνησιμότητα να εμφανίζεται μεγαλύτερη από ότι είναι πραγματικά [88, 74]. Καθώς οι εκδηλώσεις της νέας γρίπης Α(Η1Ν1)ν είναι ήπιες στην πλειονότητα των περιπτώσεων και η εξάπλωση του ιού γίνεται με ταχύ ρυθμό, στην παρούσα φάση «προστασίας των ασθενών» συνιστάται να γίνεται εργαστηριακός έλεγχος για τη νέα γρίπη μόνο δειγματοληπτικά, σε επιλεγμένα περιστατικά (κυρίως στους ασθενείς που χρειάζονται νοσηλεία σε νοσοκομείο). Συνολικά, στην Ελλάδα έως σήμερα έχουν καταγραφεί 3 θάνατοι, δύο σε νεαρά άτομα που έπασχαν από σοβαρά καρδιακά νοσήματα [82, 83, 88] και ένας σε γάλλο τουρίστα χωρίς γνωστή υποκείμενη νόσο79.

Από τον Ιούνιο του 2009 και μετά, το μεγαλύτερο ποσοστό (99,9%) των απομονωθέντων στελεχών είναι τύπου Α και η πλειονότητα αυτών ανήκει στον υποτύπο Α(Η1Ν1)ν της νέας γρίπης [83] (Γράφημα 3). Έτσι λοιπόν, αν κάποιος στην Ελλάδα παρουσίασε από τον Ιούνιο 2009 γριπώδη συνδρομή, το πιθανότερο είναι ότι έχει ήδη περάσει τη νέα γρίπη A(H1N1)v, έχει πλέον αντισώματα και δεν υπάρχει λόγος λήψης του εμβολίου ή των αντιιικών φαρμάκων.

Διάγραμμα 3: Ανιχθευθέντα στελέχη γρίπης στην Ελλάδα

Γράφημα 3: Αριθμός φαρυγγικών δειγμάτων και ανιχνευθέντων στελεχών ιού γρίπης στα Εργαστήρια Αναφοράς Γρίπης από τα νοσοκομεία. Σύνολο Ελλάδας, περίοδος γρίπης 2008-2009. Προσωρινά στοιχεία. Από τον Ιούνιο 2009 επικρατεί ο (Η1Ν1)ν ιός [88].

Κλινική εικόνα - συμπτώματα

Η διάγνωση για το αν κάποιος έχει προσβληθεί από τον νέο ιό μπορεί να γίνει μόνο εργαστηριακά, και όχι κλινικά. Η διάγνωση επιβεβαιώνεται μέσω εργαστηριακής εξέτασης (φαρυγγικό επίχρισμα & φαρυγγικό έκπλυμα).

Η συντριπτική πλειονότητα των ασθενών εμφανίζουν ήπια συμπτώματα, αναρρώνουν γρήγορα και πλήρως, χωρίς να χρειάζονται νοσηλεία ή φαρμακευτική-ιατρική βοήθεια [8]. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι ο νέος ιός φαίνεται πως μεταδίδεται ευκολότερα από την εποχιακή γρίπη, αλλά οι σοβαρές ή θανατηφόρες περιπτώσεις με αναπνευστικές επιπλοκές κυμαίνονται στα ίδια επίπεδα με αυτά που παρατηρούνται στις τοπικές εποχιακές περιόδους γρίπης. Ο ρυθμός μεταδοτικότητας της νέας γρίπης από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι μεγαλύτερος (22%-33%) απ' αυτόν της συνήθους εποχιακής γρίπης (5%-15%)11. Περίπου το 2-6% των επιβεβαιωμένων κρουσμάτων στις ΗΠΑ, Καναδά και στο Μεξικό έχουν νοσηλευτεί σε κάποιο νοσοκομείο, κυρίως λόγω σοβαρών αναπνευστικών επιπλοκών [15]. Η θνητότητα λόγω προσβολής από τον νέο (Η1Ν1)ν ιό κυμαίνεται στα επίπεδα της κοινής εποχιακής γρίπης (0,1% δηλαδή, 1 στα 1000 προσβεβλημένα άτομα) [74].

Τα συμπτώματα της νόσου στους ανθρώπους είναι παρόμοια με αυτά της εποχιακής γρίπης, δηλαδή συμπτώματα από το αναπνευστικό σύστημα (βήχας, πονόλαιμος, κεφαλαλγία, μυαλγία, δύσπνοια και καταρροή) με πυρετό ή χωρίς, ενώ σπανιότερα μπορεί να παρουσιαστούν έμετος ή διάρροια. Ένας ενήλικος μπορεί να μεταδώσει τον ιό από μία μέρα πριν από την εκδήλωση των συμπτωμάτων έως και επτά ημέρες μετά την εκδήλωσή τους, ενώ τα παιδιά πιθανώς για ακόμη περισσότερο χρόνο.

Ο ΠΟΥ έχει ανακοινώσει ότι η ανάγκη για νοσηλεία ποικίλλει από το 1% έως 10% των κρουσμάτων, αναλόγως της χώρας ή/και πόλης (π.χ., ΗΠΑ 0,3%, Νέα Υόρκη 1%, Χιλή 3,8% κ.α.). Τα περιστατικά που αναγκάστηκαν να νοσηλευτούν καλύπτουν όλες τις ηλικιακές ομάδες, αλλά ο μέσος όρος φαίνεται να κυμαίνεται από 15-42 έτη. Άτομα μεγαλύτερα των 65 ετών φαίνεται να χρειάζονται νοσηλεία σπανίως. Παρ' όλα αυτά, οι θάνατοι που έχουν παρατηρηθεί έχουν συμβεί κυρίως σε άτομα μεγαλύτερα των 40 ετών. Στην Καλιφόρνια, για παράδειγμα, ο μέσος όρος ηλικίας για τα περιστατικά που έχουν καταμετρηθεί είναι 17 έτη, γι' αυτά που έχουν νοσηλευτεί είναι 26 έτη, ενώ ο μέσος όρος για τα άτομα που έχουν αποβιώσει είναι 45 έτη [23].

Σε αυτό το στάδιο της πανδημίας δεν είναι ξεκάθαρο αν πληθυσμοί ατόμων νεότερης ηλικίας υπερτονίζονται ανάμεσα στα αναφερόμενα κρούσματα, δεδομένης της αυξημένης ευπάθειας στους νεότερους, ανοσολογικά «ανώριμους» πληθυσμούς, ή εάν δεν έχει δοθεί αρκετός χρόνος ώστε ο ιός να διαπεράσει όλα τα κοινωνικά στρώματα και δίκτυα, ή άν υπάρχει κάποιου είδους ερευνητική προκατάληψη στην παρακολούθηση της γρίπης [10].

Ο ιός φαίνεται να επηρεάζει το ίδιο και τα δύο φύλα, με 1:1 αναλογία. Ο κύριος λόγος για νοσηλεία είναι η λοίμωξη του κατωτέρου αναπνευστικού, λόγω πρωτοπαθούς (ιικής) πνευμονίας. Δευτεροπαθής (μικροβιακή) πνευμονία σπανίως αναφέρεται, αλλά εργαστηριακά έχει επιβεβαιωθεί στο 14% για παράδειγμα των θανατηφόρων κρουσμάτων στην Καλιφόρνια [23].

Η αναλογία των ασθενών με ή χωρίς υποκείμενα νοσήματα (συννοσηρότητα/comorbidities) διαφέρει αναλόγως του κέντρου αναφοράς. Στον Καναδά, για παράδειγμα, αναφέρεται ότι το 37% των ασθενών που νοσηλεύτηκαν έχουν τουλάχιστον ένα υποκείμενο χρόνιο νόσημα (Γράφημα 5). Στις ΗΠΑ περισσότερο από το 70% των νοσηλευθέντων κρουσμάτων και περίπου το 80% των θανατηφόρων κρουσμάτων είχαν υποκείμενα χρόνια νοσήματα, τα οποία αποτελούσαν παράγοντα υψηλού κινδύνου και για την εποχιακή γρίπη. Οι πιο συχνές υποκείμενες παθήσεις είναι χρόνια πάθηση των πνευμόνων (συμπεριλαμβανομένου του άσθματος που συνυπάρχει στο 41%), διαβήτης (11%), καρδιακή πάθηση (9%), νεφρική δυσλειτουργία, ανοσοκαταστολή (9%) και εγκυμοσύνη. Σοβαρές περιπτώσεις και θάνατοι έχουν αναφερθεί και στις εγκυμονούσες απ' όλα τα κέντρα αναφοράς, κυρίως στο τρίτο τρίμηνο, με αυτόματες αποβολές ή θάνατο εμβρύων. Επίσης, παρατηρείται υψηλό ποσοστό παχυσαρκίας (60%) σε σοβαρά περιστατικά ή σε θανατηφόρα κρούσματα, πιθανότατα λόγω των αναπνευστικών προβλημάτων που συνοδεύουν το πάχος [23, 45].

Πίνακας 5: Υποκείμενα νοσήματα όσων απεβίωσαν λόγω της γρίπης Η1Ν1

Γράφημα 5: Ποσοστά υποκείμενων προβλημάτων υγείας για τα άτομα που απεβίωσαν από τη γρίπη των χοίρων στις ΗΠΑ [5]. Οι περισσότεροι που απεβίωσαν από τη γρίπη των χοίρων είχαν κάποιο πρόβλημα υγείας, το οποίο μείωνε την ικανότητά τους να μάχονται τον ιό. Μεταξύ των νοσημάτων που έχουν αναγνωριστεί πως αυξάνουν τον κίνδυνο από τη γρίπη είναι η υπέρταση, ο διαβήτης, η χρόνια απόφραξη πνευμόνων και η στεφανιαία νόσος. Ίσως τώρα πρέπει να προστεθεί και η παχυσαρκία στη λίστα, καθώς από τους 99 που απεβίωσαν, σχεδόν οι μισοί ήταν παχύσαρκοι.

Η πληροφόρηση είναι το καλύτερο φάρμακο

Η λέξη «γρίπη» προκαλεί από μόνη της σύγχυση, καθώς τα τελευταία χρόνια γίνεται λόγος για πολλές ιώσεις διαφορετικής επικινδυνότητας. Ο νέος πανδημικός A(H1N1)v παρουσιάζει χαμηλή παθολογικότητα, έχοντας παρόμοια επίπεδα θνησιμότητας με την εποχιακή γρίπη, αλλά διασπείρεται γρηγορότερα στον γενικό πληθυσμό και περισσότερο στα νεαρά άτομα. Οι αρχές ανησυχούν για πιθανή μετάλλαξη του ιού προς μια περισσότερο παθογονική μορφή ή έναν ανασυνδυασμό με άλλον ιό (πιθανώς τον «ιό των πτηνών», Η5Ν1), με τελικό αποτέλεσμα πολλά θύματα σε όλο τον κόσμο [33, 34]. Στην προσπάθεια να αποτρέψουν ένα τέτοιο ενδεχόμενο, οι αρχές και ο ΠΟΥ συνιστούν τον μαζικό εμβολιασμό, χωρίς να είναι δυνατόν αφενός να υπάρξει εγγύηση ή πρόβλεψη για πιθανά μελλοντικά στελέχη ιών, αφετέρου αυτή η κατάχρηση εμβολίων και φαρμάκων πιέζει και, στην ουσία, αναγκάζει την εμφάνιση νέων στελεχών [62, 63].

Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ Dr. Marc Lipsitch στις 16 Σεπτεμβρίου 2009 δήλωσε πως "η νέα γρίπη έχει χαμηλότερη θνησιμότητα απ' ότι αρχικά εκτιμήθηκε. Από τα στατιστικά στοιχεία συμπεραίνουμε πως η τρέχουσα επιδημία είναι κατηγορίας 1, όπως δηλαδή και η εποχιακή γρίπη, και το ευχάριστο γεγονός είναι, πως είναι ήπια στα παιδιά" [74]. Θυμίζουμε πως η κοινή εποχιακή γρίπη έχει θνητότητα 0.1% και παρ' όλα αυτά, ευθύνεται για 250.000 - 500.000 θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο (συγκριτικά, η πανδημία του 1918 είχε θνησιμότητα 2% και εκατομμύρια θυμάτα). Η επικινδυνότητα της νέας γρίπης αρχικά υπερεκτιμήθηκε - καθώς τα περισσότερα κρούσματα είναι ήπια ή ασυμπτωματικά και για αυτό δεν καταγράφονταν, ενώ αντίθετα υπήρξε αναφορά όλων όσων νοσηλεύτηκαν ή απεβίωσαν, με αποτέλεσμα τα ποσοστά θνητότητας να εμφανίζονται κατά πολύ μεγαλύτερα.

Εμβόλιο κατά της νέας γρίπης - προβληματισμοί και στοιχεία

Τα εποχιακά αντιγριπικά εμβόλια της γρίπης πρέπει να αλλάζουν σύσταση κάθε 1-3 χρόνια, ώστε να καλύπτουν τα μεταλλαγμένα και κυκλοφορούντα στελέχη της γρίπης [29]. Παρόλο που μελέτες για τη διασταυρούμενη προστασία (ανοσογονικότητα, cross-immunogenicity) των εμβολίων της εποχιακής γρίπης βρίσκονται σε εξέλιξη, τα πρώτα δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα εμβόλια της εποχιακής γρίπης προσφέρουν μικρή ή καθόλου προστασία έναντι του νέου Η1Ν1 ιού.

Η διαδικασία παραγωγής ενός νέου εμβολίου διαρκεί περίπου 6 μήνες μετά την πρώτη αναγνώριση του ιού (ο πανδημικός ιός της γρίπης Η1Ν1 αναγνωρίστηκε στα τέλη Απριλίου 2009), γι' αυτό και επί του παρόντος δεν κυκλοφορούν εμβόλια έναντι του νέου ιού της γρίπης [61].

Καθώς ορισμένες μικρής κλίμακας κλινικές μελέτες για τα νέα εμβόλια έχουν ολοκληρωθεί, τα εμβόλια για τον νέο ιό της γρίπης αναμένεται να διατεθούν στην ευρωπαϊκή και ελληνική αγορά προς τα τέλη του 2009, παρόλο που, σύμφωνα με δήλωση του υπουργού Υγείας, ορισμένες παρτίδες έχουν ήδη φτάσει στη χώρα μας και φυλάσσονται στο Κέντρο Δημόσιας Υγείας, στην Βάρη, περιμένοντας να δοθεί εσπευσμένα από την Ευρωπαϊκή Ένωση η άδεια κυκλοφορίας. Για τη χρήση σε παιδιά, ίσως χρειαστεί ακόμα μεγαλύτερο διάστημα αναμονής για να ολοκληρωθούν οι κλινικές μελέτες και να δοθεί άδεια χρήσης [72].

Η πλειονότητα των νέων H1N1 ιών που απομονώνονται εργαστηριακά σχετίζονται αντιγονικά και γενετικά με τον A/California/7/2009 (H1N1)v ιό, και, ως εκ τούτου, για να παρασκευαστούν εμβόλια προς τον νέο ιό, το παραπάνω στέλεχος θα πρέπει να περιέχεται [9]. Τα εμβόλια έχουν ως σκοπό να προκαλέσουν ανοσία σε μια ασθένεια, διεγείροντας την παραγωγή αντισωμάτων έναντι των τμημάτων του ιού της γρίπης που περιλαμβάνονται στο εμβόλιο. Τα εμβόλια, λοιπόν, για να είναι αποτελεσματικά, πρέπει να περιέχουν συγκεκριμένα στελέχη ιών [8].

Εκτός από τη διαθεσιμότητα, η ασφάλεια του νέου (H1N1)v εμβολίου είναι καίριο ζήτημα. Αρκετοί εθνικοί οργανισμοί έχουν επισπεύσει τις διαδικασίες έγκρισης και κυκλοφορίας του εμβολίου για τον νέο (Η1Ν1)v ιό, το οποίο σημαίνει ότι ένα εμβόλιο μπορεί να πάρει άδεια κυκλοφορίας χωρίς να εκπληρώνει τα συνήθη απαιτούμενα επίπεδα δεδομένων ασφάλειας και αποτελεσματικότητας. Έτσι λοιπόν, η ασφάλεια του εμβολίου θα πρέπει να παρατηρείται προσεκτικά αφού κυκλοφορήσει ευρέως το εμβόλιο [42].

Θυμίζουμε ότι το 1976 στις ΗΠΑ, όπου είχε ξεσπάσει επιδημία με τον Η1Ν1 ιό της γρίπης, η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε αποφασίσει να εμβολιάσει βεβιασμένα τον πληθυσμό, χωρίς να έχουν προηγηθεί οι απαραίτητοι έλεγχοι για το εμβόλιο. Το αποτέλεσμα ήταν το όλο εγχείρημα να καταλήξει σε φιάσκο και να σταματήσει εντός ενός έτους, λόγω των σοβαρών (νευρολογικών) παρενεργειών από το εμβόλιο της γρίπης, το οποίο και τελικά αποσύρθηκε, αφού βέβαια εμβολιάστηκε περίπου το 24% του συνολικού πληθυσμού των ΗΠΑ [42, 43, 44]. Αν και οι διαδικασίες παραγωγής των εμβολίων έχουν πλέον βελτιωθεί, όπως αναφέρει ο ΠΟΥ, η πιθανότητα να παρουσιαστεί παρόμοιος κίνδυνος με νέα εμβόλια δεν μπορεί ποτέ να αποκλειστεί [53], και στην Βρετανία διέρρευσαν ήδη έγγραφα στα οποία ζητείται από τους γιατρούς επαγρύπνηση για την καταγραφή νευρολογικών παρενεργειών λόγω του εμβολίου [42].

Νοσοκομειακή έρευνα, που αφορούσε την Ελλάδα και δημοσιεύτηκε το 2008, αποκάλυψε πως μόνο το 5,8% του συνόλου των επαγγελματιών του χώρου της υγείας (health care workers: γιατροί, νοσηλεύτριες, παραϊατρικό προσωπικό, διοικητικό προσωπικό σε νοσοκομεία κ.ά.) εμβολιάζονται με το εμβόλιο της εποχιακής γρίπης. Οι λόγοι για τους οποίους το υπόλοιπο συντριπτικό ποσοστό δεν εμβολιάζεται αναφέρονται στον Πίνακα 3, με κύριους λόγους τον φόβο για τις παρενέργειες του εμβολίου, την πεποίθηση ότι το εμβόλιο δεν είναι αποτελεσματικό και ότι δεν κινδυνεύουν να προσβληθούν από γρίπη. Παρόμοια κατάσταση παρατηρείται σε όλο τον κόσμο, με τα ποσοστά των επαγγελματιών του χώρου της υγείας να παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα (όπως στις ΗΠΑ, Αγγλία, Ολλανδία κ.α.), παρ' όλες τις επί μακρόν διαφημιστικές καμπάνιες υπέρ του εμβολίου. Τα ποσοστά εμβολιασμού είναι ακόμα πιο χαμηλά, αν υπολογιστούν μόνον οι γιατροί και οι νοσηλεύτριες ανάμεσα στα άτομα που εμπλέκονται κλινικά με τον χώρο της υγείας [51, 52].

Αιτία άρνησης εμβολιασμού από το υγειονομικό προσωπικό Ποσοστό %
Φόβος για τις παρενέργειες του εμβολίου 33.4
Πιστεύουν ότι το αντιγριπικό εμβόλιο δεν είναι αποτελεσματικό 19.2
Πιστεύουν ότι δεν κινδυνεύουν να προσβληθούν από γρίπη 43.2
Έλλειψη πληροφόρησης για το πρόγραμμα εμβολιασμού έναντι της γρίπης 4.9
Απουσία κατά την ημέρα του εμβολιασμού 8.1
Δεν γνώριζαν ότι οι επαγγελματίες του χώρου της υγείας αποτελούν γκρουπ για το εμβόλιο της γρίπης 3.8
Πίνακας 3. Αιτίες για τις οποίες αρνήθηκαν να εμβολιαστούν με το εμβόλιο της εποχιακής γρίπης οι επαγγελματίες του χώρου υγείας στην Ελλάδα (HCWs) [51]. * Το σύνολο των ποσοστών ξεπερνάει το 100%, γιατί μπορούσαν να δοθούν περισσότερες από μία αιτίες ως απάντηση.

Ανοσοενισχυτικά, thimerosal και λοιπές τοξικές ουσίες στα αντιγριπικά εμβόλια

Η τεχνητή ζήτηση που έχει δημιουργηθεί για το νέο αντιγριπικό εμβόλιο και οι παραγγελίες από τα διάφορα κράτη ξεπερνούν τη δυνατότητα βιομηχανικής παραγωγής του. Ένας τρόπος, λοιπόν, για να αυξηθεί η παραγωγή είναι η χρήση διάφορων πρόσθετων ανοσοενισχυτικών ουσιών (adjuvants, π.χ. σκουαλένιο) στα εμβόλια της νέας γρίπης. Παρόλο που αυτά τα εμβόλια με ανοσοενισχυτικά προορίζονται για διάθεση στην παγκόσμια αγορά (συμπεριλαμβανομένων της Ευρώπης και της Ελλάδας), οι ΗΠΑ δεν τα έχουν εγκρίνει, αμφισβητώντας τη χρησιμότητα και την ασφάλειά τους [42].

Όπως δήλωσε ο J. Goodman, επίτροπος της Υπηρεσίας Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA): «Κλινικές δοκιμές θα εκτιμήσουν την ασφάλεια των εμβολίων με και χωρίς ανοσοενισχυτικά. Δεν ξέρουμε πώς τα εμβόλια θα συμπεριφερθούν, αλλά δεν έχουμε λόγο να πιστεύουμε ότι τα εμβόλια χωρίς τις ανοσοενισχυτικές ουσίες δεν θα είναι αποτελεσματικά. Επί του παρόντος, στις ΗΠΑ η χρήση ανοσοενισχυτικών ουσιών στα εμβόλια δεν επιτρέπεται» [48].

Στην Ευρώπη, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε άδεια για την κυκλοφορία τεσσάρων εμβολίων:

  • Celvapan (της Baxter AG),
  • Daronrix (της GlaxoSmithKline),
  • Focetria (της Novartis) και
  • Pandemrix (της GlaxoSmithKline).
    Τα παραπάνω εμβόλια περιέχουν ανοσοενισχυτικά, εκτός του Celvapan [50]. Τα προαναφερθέντα εμβόλια είχαν παρασκευαστεί με το H5N1 στέλεχος, το οποίο πλέον θα αλλάξει στο H1N1 που προκαλεί την πανδημία. Πλήρη στοιχεία για τα διάφορα συστατικά, την ασφάλεια σε παιδιά και εγκύους, ανεπιθύμητες ενέργειες, αποτελεσματικότητα των νέων πανδημικών εμβολίων αναμένονται [54, 55, 56, 57, 77].

    Ακόμα ένα ερώτημα σχετικά με την ασφάλεια των εμβολίων που θα κυκλοφορήσουν σε Ευρώπη και Αμερική αφορά την περιεκτικότητά τους σε thimerosal (θειοµερσάλη), μια οργανική ένωση που περιέχει υδράργυρο και χρησιμεύει ως συντηρητικό.

    Στην Αμερική, στις 15 Σεπτεμβρίου 2009, η FDA ενέκρινε 4 εμβόλια για τον νέο ιό [40]. Η εταιρεία Glaxo αναγκάστηκε να αναπτύξει νέο εμβόλιο χωρίς ανοσο-ενισχυτικά για διάθεση στις ΗΠΑ καθώς η κυβέρνηση δεν έκανε δεκτό το εμβόλιο με ανοσοενισχυτικά που παρασκευαζόταν για την Ευρώπη [40]. Από τα εγκεκριμένα αυτά εμβόλια για τις ΗΠΑ, τα τρία είναι ενέσιμα εμβόλια από τις εταιρείες CSL, Novartis, Pasteur και το ένα σε μορφή σπρέι από την εταιρεία MedImmune. Αυτά τα ενέσιμα εμβόλια υπάρχουν διαθέσιμα σε δύο μορφές, με thimerosal και χωρίς thimerosal. Οι νευροτοξικές επιπτώσεις του υδραργύρου δεν αποτελούν κάποιο μυστικό, αφού έχουν καταγραφεί ευρύτατα στην επιστημονική και ιατρική βιβλιο γραφία. Το thimerosal προστέθηκε αρχικά στα εμβόλια το 1997, χρονιά από την οποία και μετά οι περιπτώσεις αυτισμού και διαταραχών μάθησης φαίνεται να έχουν αυξηθεί περισσότερες από 80 φορές, συγκρινόμενα με τα επίπεδα πριν από την έκθεση των μικρών παιδιών στο thimerosal. Ικανός αριθμός παιδιών εμφάνισε, επίσης, προβλήματα μνήμης, δεν μπορούσαν να συμπεριφερθούν φυσιολογικά αφότου έκαναν εμβόλιο που περιείχε thimerosal [46]. Στις ΗΠΑ, το thimerosal έχει είτε εξαλείφει, είτε μειωθεί σε πολύ μικρές ποσότητες σε όλα τα εμβόλια, πλην ενός: χρησιμοποιείται ακόμα στο εμβολίο της γρίπης που παράγεται από αδρανοποιημένους ιούς γρίπης [47].

    Προσοχή πρέπει να επιδεικνύουν και όσοι έχουν τροφική αλλεργία στο αβγό. Το εμβόλιο της γρίπης περιέχει πρωτεΐνη από αβγό. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να αποφύγετε το εμβόλιο αν είστε αλλεργικοί στο αβγό. Καθώς το εμβόλιο της γρίπης αλλάζει κάθε χρόνο, υπάρχουν διαφορές στην περιεχόμενη πρωτεΐνη αβγού κάθε χρόνο. Προσοχή χρειάζεται και σε όσους έχουν αλλεργία σε ορισμένα αντιβιοτικά, όπως τη νεομυκίνη και την πολυμυξίνη, ή σε όσους έχουν παρουσιάσει επικίνδυνες αλλεργικές αντιδράσεις σε προηγούμενους εμβολιασμούς γρίπης και σε όσους έχουν παρουσιάσει σύνδρομο Guillain-Barre [36, 37].

    Αντιγριπικά εμβόλια κινεζικής παρασκευής αναμένεται να κυκλοφορήσουν παγκοσμίως
    Εμβόλια κινεζικής παραγωγής αναμένεται να κυκλοφορήσουν παγκοσμίως
    Εμβόλια για τη νέα γρίπη παρασκευάζονται και στην Κίνα, τα οποία εφόσον λάβουν αδειοδότηση μπορεί να εξαχθούν στην παγκόσμια αγορά, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας. Τα νέα εμβόλια κινεζικής προέλευσης είναι 30% φθηνότερα σε σχέση με των υπολοίπων δυτικών παρασκευαστών, και σύμφωνα με πληροφορίες75 η ελληνική κυβέρνηση διαπραγματεύτηκε την προμήθεια εμβολίων (H1N1)v κινεζικής προέλευσης. Στην Κίνα, προς το παρόν, άδεια παρασκευής του νέου εμβολίου έχουν λάβει τρεις επιχώριες εταιρείες, ενώ άλλες 9 έχουν καταθέσει αίτηση (η Sinovac Biotech με το Panflu.1 που πραγματοποιεί κλινικές δοκιμές στην Ουκρανία, η Hualan Biological Engineering και η Shanghai Institute of Biological Sciences). [76]

    Παιδιά-Εγκυμοσύνη και το νέο αντιγριπικό εμβόλιο

    Στις ΗΠΑ, έως τις 8 Αυγούστου 2009, είχαν πεθάνει 36 παιδιά μικρότερα των 18 ετών (από ένα σύνολο 477 θανάτων, ανηλίκων και ενηλίκων, ήτοι 7,5%). Τα αποτελέσματα των αναλύσεων έδειξαν ότι από τα 36 παιδιά που πέθαναν, το 67% (τα 24) είχαν έναν ή περισσότερους παράγοντες υψηλού κινδύνου, ενώ το 19% (τα 7) ήταν μικρότερα των 5 ετών. Τα 22 παιδιά (92%) από τα 24 παιδιά υψηλού κινδύνου είχαν νευροαναπτυξιακές παθήσεις (π.χ., καθυστερημένη ανάπτυξη, εγκεφαλικές δυσλειτουργίες) [58].

    Τα εμβόλια της γρίπης παρουσιάζονται ως ασφαλή, αλλά μια πιο διερευνητική ματιά αποκαλύπτει μιαν άλλη πλευρά. Από τα επίσημα φυλλάδια των εταιρειών [36, 37, 38, 39] που έχουν πάρει άδεια κυκλοφορίας για το αμερικανικό Μονοδύναμο Εμβόλιο Γρίπης A(H1N1) 2009 [40], που εμπεριέχει το στέλεχος A/California/7/2009 (H1N1)v, παραθέτουμε τις παρακάτω πληροφορίες (για τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά δεν υπάρχουν άμεσα διαθέσιμα επίσημα στοιχεία, οι προειδοποιήσεις όμως αναμένεται να κυμανθούν στα ίδια επίπεδα):

    Εγκυμοσύνη: Δεν είναι γνωστό αν αυτά τα εμβόλια μπορούν να προκαλέσουν βλάβες στο έμβρυο όταν δίνονται σε μια έγκυο ή αν μπορούν να επηρεάσουν την αναπαραγωγική ικανότητα της γυναίκας, καθώς δεν έχουν γίνει σχετικές μελέτες.

    Θηλάζουσες γυναίκες: Δεν έχουν γίνει μελέτες σε γυναίκες που θηλάζουν. Δεν είναι γνωστό αν το εμβόλιο εκκρίνεται στο ανθρώπινο γάλα. Επειδή πολλά φάρμακα εκκρίνονται στο ανθρώπινο γάλα, πρέπει να γίνεται με επιφύλαξη η χορήγηση του εμβολίου στις γυναίκες που θηλάζουν.

    Παιδιά:

  • Εταιρεία CSL [36]: δεν έχουν γίνει μελέτες σε παιδιά. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα στον παιδικό πληθυσμό δεν έχει διευκρινιστεί (πληροφοριακά, στον ενήλικο πληθυσμό η έγκριση κυκλοφορίας βασίζεται σε δύο κλινικές μελέτες που περιλάμβαναν, στις οποίες 1.300 ενήλικα άτομα έλαβαν το νέο εμβόλιο AFLURIA).
  • Εταιρεία Novartis [37]: η ασφάλεια και αποτελεσματικότητα σε παιδιά κάτω των 4 ετών δεν έχει διευκρινιστεί. Τα στοιχεία για ανεπιθύμητες ενέργειες βασίζονται σε παλιότερες μελέτες του τριδύναμου εμβολίου γρίπης FLUVIRIN (έως το 2004), στις οποίες μόνο 384 παιδιά έλαβαν το (παλιό) εμβόλιο και κατεγράφησαν οι ανεπιθύμητες ενέργειες για 3 μέρες μόνο μετά τη χορήγηση.
  • Εταιρεία Pasteur [38]: ένδειξη χορήγησης σε παιδιά άνω των 6 μηνών, βασισμένη σε μελέτη με 31 μόνο παιδιά, του παλιότερου τριδύναμου εμβολίου γρίπης 2003, FLUZONE. Οι ανεπιθύμητες ενέργειες καταγράφηκαν για μόνο 3 ημέρες μετά τη χορήγηση των δόσεων.
  • Εταιρεία MedImmune [39]: η χρήση του FLUMIST σε παιδιά κάτω των 24 μηνών αντενδείκνυται, καθώς συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο ανάγκης για νοσηλεία και συρρίτουσα αναπνοή. Επίσης, καθώς περιέχει ζωντανό εξασθενημένο ιό της γρίπης, υπάρχει ο κίνδυνος μετάδοσης σε ανοσοκατασταλμένους οικείους. Σύμφωνα με το Αμερικανικό CDC, δεν έχει εγκριθεί σε εγκύους η χρήση εμβολίων που περιέχουν ζωντανούς εξασθενημένους ιούς [49].

    Μόνο με την ευρεία χρήση του εμβολίου θα είναι δυνατόν να ανιχνευθούν όλες οι ανεπιθύμητες ενέργειες. Για τον λόγο αυτόν, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τα Φαρμακευτικά Προϊόντα για Ανθρώπινη Χρήση (CHMP) απαιτεί από τους παρασκευαστές των εμβολίων να διεξάγουν περαιτέρω μελέτες ασφάλειας και να εφαρμόσουν ειδικό σχέδιο διαχείρισης κινδύνου (Risk Management Plan). Επομένως, η χρήση του εμβολίου θα παρακολουθείται προσεκτικά αναφορικά με την ασφάλεια, από κοινού από τις εταιρείες και τις ρυθμιστικές αρχές, από τη στιγμή που τα εμβόλια χρησιμοποιηθούν στον γενικό πληθυσμό [77].

    Μελέτη που έγινε τον πρώτο μήνα της επιδημίας κατέγραψε στις ΗΠΑ 34 κρούσματα σε εγκύους, από τις οποίες απεβίωσαν οι 6, οι 5 από τις οποίες ήταν στο 3ο τρίμηνο της εγκυμοσύνης, ενώ οι μισές είχαν και άλλους παράγοντες κινδύνου. Από τη μελέτη αυτή διαφαίνεται πως ίσως οι έγκυες ανήκουν στις ομάδες υψηλού κινδύνου, με συχνότητα εισαγωγής στο νοσοκομείο 0,32 ανά 100.000 εγκύους, σε σύγκριση με το 0,076 ανά 100.000 για τον γενικό πληθυσμό, αν και μπορεί να αποδειχτεί ότι αυτός ο αριθμός είναι υπερτιμημένος λόγω της προκατάληψης στην αναφορά κρουσμάτων εγκύων [60, 78].

    Σχετικός κίνδυνος αντιγριπικών εμβολίων κατά την εγκυμοσύνη

    Γράφημα 5: Σχετικός κίνδυνος και οφέλη από τα εμβόλια γρίπης κατά τη διάρκεια φυσιολογικής εγκυμοσύνης [60].

    Σχετικά με τον εμβολιασμό εγκύων και τη γρίπη, η επικινδυνότητα από τον ιό φαίνεται να αφορά κυρίως το 3ο τρίμηνο, όταν τα ερωτήματα παρενεργειών λόγω του εμβολίου για το έμβρυο είναι χαμηλότερα, αντίστροφα με το 1ο τρίμηνο. (Γράφημα 5) [60, 78]. Προσοχή λοιπόν, χρειάζεται ιδίως στο 1ο τρίμηνο της κυήσεως, όπου το έμβρυο είναι πιο ευάλωτο. Προκαταρκτικά αποτελέσματα από μελέτες δείχνουν ότι μία δόση είναι αρκετή για να προκαλέσει αντισώματα έναντι του ιού, εντός 21 ημερών [69]. Όμως, κλινικές δοκιμές για τα νέα εμβόλια σε εγκυμονούσες θα αρχίσουν τον Σεπτέμβριο του 2009, με τη χορήγηση του εμβολίου σε 120 γυναίκες 18-39 ετών, οι οποίες βρίσκονται μόνο στο δεύτερο ή στο τρίτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης [59].

    Θα πρέπει να γίνει κατανοητό πως τα εμβόλια, όπως και τα υπόλοιπα χημικά φάρμακα, παρουσιάζουν ενδείξεις, αντενδείξεις και παρενέργειες, και χρειάζεται κανείς να ζυγήσει τα υπέρ και τα κατά, τα οφέλη και τους κινδύνους, ώστε να πάρει μια απόφαση ύστερα από ολοκληρωμένη πληροφόρηση για την αναγκαιότητα ή μη του εμβολιασμού σε όλο τον πληθυσμό, αλλά ακόμα περισσότερο στα παιδιά και στις εγκύους.

    Προβληματισμοί για τα νέα αντιγριπικά εμβόλια

  • Έχουν παρασκευαστεί σε Ευρώπη, Αμερική ή Κίνα;
  • Περιέχουν thimerosal (υδράργυρο);
  • Περιέχουν ανοσοενισχυτικά (π.χ., Squalene, MF59, ASO3, aluminum);
  • Περιέχουν το νέο στέλεχος A/California/7/2009 (H1N1)v ή πρόκειται για εμβόλια για παλιότερους ιούς;
  • Έχετε παρουσιάσει γριπώδη συνδρομή από τον Ιούνιο 2009, οπότε και επικρατεί ο (Η1Ν1)ν στην Ελλάδα;
  • Θηλασμός

    Μελέτες που αφορούν τη γρίπη δείχνουν ότι ο θηλασμός είναι προστατευτικός για τα βρέφη, καθώς με αυτόν τον τρόπο αφενός χρήσιμα αντισώματα περνάνε από τη μητέρα στο παιδί, αφετέρου μειώνει την πιθανότητα αναπνευστικών παθήσεων. Επίσης, ο θηλασμός ενισχύει τον ψυχικό δεσμό μητέρας-παιδιού και παρέχει τη βέλτιστη διατροφή για τα βρέφη, ενισχύοντας τη δυνατότητά τους να αντιμετωπίζουν τις διάφορες ασθένειες [67].

    Αντιιικά φάρμακα (Tamiflu, Relenza κ.ά.)

    Τα αντιιικά φάρμακα είναι χημικά φάρμακα (κάψουλες, υγρό ή εισπνεόμενη σκόνη) με δράση κατά των ιών της γρίπης, συμπεριλαμβανομένων και των νέων H1N1 ιών. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την πρόληψη και αντιμετώπιση της γρίπης στο πρώιμο στάδιο.

    Εάν ληφθούν σύντομα, αφού εκδηλώσει ο ασθενής τα πρώτα συμπτώματα (εντός 48 ωρών), μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα της γρίπης, να μειώσουν τις ημέρες ασθένειας και πιθανώς να μειώσουν τις σοβαρές επιπλοκές της γρίπης. Τα αντιιικά φάρμακα δρουν μειώνοντας την ικανότητα του ιού να αναπαραχθεί, αλλά δεν παρέχουν ανοσία έναντι του ιού. Προς το παρόν, έναντι του νέου πανδημικού (H1N1)v ιού μπορεί να χρησιμοποιηθούν δύο διαφορετικά αντιιικά φάρμακα, το Tamiflu (oseltamivir, της εταιρείας Roche) και το Relenza (zanamivir, της εταιρείας GlaxoSmithKline) [8].

    Η ευρεία χρήση των αντιιικών φαρμάκων στην κοινότητα δεν προτείνεται. Πλέον, για να αποφευχθεί η κατάχρηση σε αυτά, συνταγογραφούνται μόνο με αιτιολογημένη ιατρική γνωμάτευση, συνοδευόμενη από συνταγή [89]. Η χρήση των αντιιικών φαρμάκων συνιστάται μόνο υπό συγκεκριμένες συνθήκες, όπου τα πιθανά οφέλη είναι μεγαλύτερα των πιθανών κινδύνων. Ωστόσο, αυτές οι συστάσεις δεν είναι απόλυτες, γι' αυτό και οι αποφάσεις θα πρέπει να λαμβάνονται από τον γιατρό κατά περίπτωση [8]. Η χρήση αυτών των φαρμάκων σε αυτή την πανδημία έχει προτεραιότητα σε ασθενείς που νοσηλεύονται λόγω της γρίπης και στη θεραπεία ανθρώπων με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών λόγω της γρίπης, συμπεριλαμβανομένων των εγκύων, των νέων παιδιών και των ατόμων με χρόνια προβλήματα υγείας, όπως άσθμα, διαβήτη και άλλα μεταβολικά νοσήματα, καρδιακές ή αναπνευστικές παθήσεις, παθήσεις των νεφρών, κατεσταλμένο ανοσοποιητικό σύστημα, και άτομα με νευρολογικές ή νευρομυϊκές παθήσεις [7].

    Τα τελευταία χρόνια εμφανίζονται όλο και περισσότερα στελέχη ιών ανθεκτικά στα αντιιικά φάρμακα [12]. Η περαιτέρω κατάχρηση των αντιιικών φαρμάκων για ελαφρά συμπτώματα στην παρούσα πανδημία είναι πολύ πιθανό ότι θα οδηγήσει στην ανάπτυξη στελεχών του πανδημικού ιού της νέας γρίπης Α(H1N1)v, τα οποία θα είναι ανθεκτικά σε αυτά [8, 66] και ήδη έχουν αναφερθεί 26 περιπτώσεις κρουσμάτων από τον νέο ιό, που είναι ανθεκτικά στο Tamiflu [25, 4].

    Προειδοποιήσεις και προφυλάξεις κατά τη χρήση του Tamiflu

    To Tamiflu (ταμιφλού) είναι αντιιικό φάρμακο, το οποίο ανήκει στην κατηγορία φαρμάκων που ονομάζονται «αναστολείς νευραμινιδάσης» (και όχι αντιβιοτικό, όπως λανθασμένα αναφέρθηκε στα ελληνικά MME). Τα φάρμακα αυτά εμποδίζουν την εξάπλωση του ιού της γρίπης στον οργανισμό, και έτσι βοηθούν στην ανακούφιση ή την πρόληψη εμφάνισης των συμπτωμάτων από τη λοίμωξη του ιού της γρίπης. Το Tamiflu δεν υποκαθιστά τον εμβολιασμό κατά της γρίπης, και η χρήση του πρέπει να προσδιορίζεται με βάση τις επίσημες συστάσεις. Κυκλοφορεί σε μορφή δισκίων και σε υγρή μορφή για ενδοφλέβια νοσοκομειακή χορήγηση.

    Από το επίσημο «Φύλλο οδηγιών χρήσης Tamiflu» [18] και την «Περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊόντος Tamiflu» [19] τής Roche επισημαίνουμε τα εξής:
    Εγκυμοσύνη: Οι πιθανές επιδράσεις του Tamiflu στα αγέννητα παιδιά είναι άγνωστες.
    Θηλασμός: Οι επιδράσεις στα βρέφη που θηλάζουν είναι άγνωστες.
    Πρέπει να ενημερώσετε τον γιατρό σας αν είστε έγκυος, αν νομίζετε ότι είστε έγκυος ή αν προσπαθείτε να μείνετε έγκυος, ή αν θηλάζετε, έτσι ώστε να αποφασίσει αν το Tamiflu συνιστάται για σας.
    Η αποτελεσματικότητα του Tamiflu στη θεραπεία ατόμων με χρόνια καρδιακή νόσο και/ή αναπνευστική νόσο δεν έχει τεκμηριωθεί. Δεν υπάρχει καμία πληροφορία διαθέσιμη σχετικά με την ασφάλεια και αποτελεσματικότητα του Tamiflu για ασθενείς σε οποιαδήποτε κατάσταση, επαρκώς σοβαρή ή ασταθή, που να απαιτεί την εισαγωγή τους στο νοσοκομείο. Η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα του Tamiflu, είτε στη θεραπεία, είτε στην πρόληψη της γρίπης σε ανοσοκατασταλμένους ασθενείς, δεν έχουν τεκμηριωθεί [19].

    Στις παρενέργειες του Tamiflu στα παιδιά και στους εφήβους καταγράφονται ναυτία, κοιλιακό άλγος-κράμπες, καθώς και οξέα νευροψυχιατρικά συμπτώματα, όπως παραλήρημα, ψευδαισθήσεις, σύγχυση, αφύσικη συμπεριφορά, σπασμοί και εγκεφαλίτιδα. Επίσης, μπορεί να προκαλέσει αϋπνία, διαταραχές ύπνου, εφιάλτες και μειωμένη συγκέντρωση, συμπτώματα τα οποία θα έχουν επίδραση στο σχολείο και στη μελέτη. Αυτό μπορεί να αποτελεί ιδιαίτερο θέμα για όσους δίνουν εξετάσεις [99, 92].

    Όσον αφορά το Relenza (zanamivir, GlaxoSmithKline), αυτό κυκλοφορεί σε καψάκια εισπνεόμενης σκόνης και, λόγω αυτής της μορφής, μπορεί να προκαλέσει κρίση άσθματος, εκτός των λοιπών παρενεργειών.

    Γρίπη; Κρυολόγημα; Φρόντισε τον εαυτό σου χωρίς αντιβιοτικά

    Αντιβιοτικά

    Όλα τα αντιβιοτικά έχουν παρασκευαστεί για να σκοτώνουν μικρόβια και δεν έχουν καμία δράση έναντι των ιών, συμπεριλαμβανομένου του ιού της γρίπης. Κανένα αντιβιοτικό (όπως Amoxicillin, Cefaclor, Klarithromycin, Cefprozil, Cefuroxime, Clavulanic acid, κ.λπ.) δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί προληπτικά για τις ιώσεις, ούτε να σταματήσει την εξάπλωση του ιού. Αντίθετα, μπορεί να προκαλέσουν παρενέργειες και να αυξήσουν την αντίσταση των μικροβίων. Έτσι λοιπόν, τα αντιβιοτικά δεν έχουν ρόλο στην αντιμετώπιση του ιού της γρίπης σε υγιή άτομα, και μπορεί να χρειαστούν μόνο σε βαριές περιπτώσεις με επιπλοκές (δευτερογενείς λοιμώξεις), υπό τις οδηγίες γιατρού [11, 93].

    Στη χώρα μας, οι ιατροί συνταγογραφούν πολλά αντιβιοτικά, και οι ασθενείς τα απαιτούν από τους γιατρούς καθημερινά, ή τα αγοράζουν από μόνοι τους, ή έχουν stock στο σπίτι τους από προηγούμενη χρήση. Μεγάλη είναι η κατάχρηση αντιβιοτικών στα Ελληνόπουλα, όπως αποδεικνύουν διάφορες μελέτες παιδίατρων ανά την Ελλάδα. Πέντε με έξι μητέρες στις 10 έχουν εφεδρικά αντιβιοτικά στο φαρμακείο του σπιτιού. Οι μητέρες σε αναλογία 20-40% χορηγούν αντιβιοτικά μόνες τους, χωρίς τη συμβουλή του παιδίατρου, ενώ στην περίπτωση που ο παιδίατρος αρνηθεί τη χορήγηση αντιβιοτικού, το 20% των μητέρων ασκεί πίεση στον παιδίατρο να χορηγήσει αντιβιοτικό ή αλλάζει γιατρό. Η χώρα μας διατηρεί ένα θλιβερό προνόμιο, αφού την τελευταία πενταετία κρατάει τα σκήπτρα στην Ευρώπη στην κατανάλωση των αντιβιοτικών και την αντοχή των μικροβίων στα αντιβιοτικά τόσο σε νοσοκομειακό επίπεδο, όσο και στην κοινότητα [68].Μην καταναλώνετε, λοιπόν, άσκοπα τα αντιβιοτικά.

    Μέτρα προστασίας

    Τα συνιστώμενα μέτρα προστασίας έναντι του νέου ιού είναι ίδια με αυτά που ισχύουν και για την εποχιακή γρίπη, δηλαδή η συστηματική τήρηση των γενικών κανόνων υγιεινής, όπως συχνό πλύσιμο των χεριών, κάλυψη του προσώπου όταν βήχουμε ή φταρνιζόμαστε. Πολύ σημαντική είναι και η παραμονή στο σπίτι όταν είμαστε άρρωστοι με συμπτώματα γρίπης (για να συμβάλλουμε στην καθυστέρηση της εξάπλωσης του ιού), χωρίς να χρειάζεται η εργαστηριακή επιβεβαίωση για το εάν πρόκειται για τη νέα γρίπη ή για άλλη ιογενή λοίμωξη [84]. Η χρήση χειρουργικών μασκών δεν συστήνεται στο κοινό. Στοιχεία δείχνουν ότι οι απλές χειρουργικές μάσκες δεν είναι αποτελεσματικές στο να εμποδίσουν την προσβολή από τη γρίπη. Επιπρόσθετα, συχνά οι χειρουργικές μάσκες χρησιμοποιούνται με λάθος τρόπο ή επιμολύνονται όταν τις βάζουν ή βγάζουν, γεγονός το οποίο αυξάνει την πιθανότητα προσβολής από τον ιό.

    Η εξαίρεση αφορά όσους είναι ήδη άρρωστοι από τον H1N1 ιό της γρίπης ή από άτομα που παρουσιάζουν γριπώδη συμπτώματα. Για να προστατευτούν όσοι βρίσκονται γύρω από τους προαναφερθέντες, μπορεί να τους ζητηθεί να φορέσουν μάσκα [8, 91].

    Ακολουθήστε τους κανόνες υγιεινής, πλένετε τα χέρια σας

    Ο Σύλλογος Προστασίας Καταναλωτών ΕΚΠΟΙΖΩ συνιστά στους πολίτες να είναι ιδιαίτερα επιφυλακτικοί, υποψιασμένοι και προσεκτικοί. Συγκεκριμένα, ήδη έχουν κάνει την εμφάνισή τους στο Διαδίκτυο σαμπουάν, μάσκες, γυαλιά που υπόσχονται πρόληψη από τον ιό, συμπληρώματα διατροφής με «θεραπευτικές ιδιότητες», ακόμα και κλιματιστικά σώματα που «σκοτώνουν» τον ιό, κινέζικης, κατά κύριο λόγο, προέλευσης. Τέτοιου είδους ενέργειες συνιστούν αθέμιτες πρακτικές ορισμένων επιτήδειων που, εκμεταλλευόμενοι την εύλογη ανησυχία των καταναλωτών, αποσκοπούν στην αποκόμιση κέρδους [70].

    Τι μπορεί να προσφέρει η Ομοιοπαθητική στην αντιμετώπιση της γρίπης

    Η Ομοιοπαθητική αποτελεί αποτελεσματική μέθοδο θεραπείας τόσο για οξείες, όσο και για χρόνιες ασθένειες, όπως αποδεικνύεται καθημερινά από τα εκατομμύρια ασθενείς και τους χιλιάδες ομοιοπαθητικούς γιατρούς σε όλο τον κόσμο. Είναι αποτελεσματική εναλλακτική λύση, που προσφέρει ταχεία ανάρρωση από τις λοιμώδεις ασθένειες, χωρίς τις παρενέργειες των χημικών φαρμάκων. Οι ιώσεις αντιμετωπίζονται, επίσης, πολύ καλά με την Ομοιοπαθητική. Επιπρόσθετα, είναι εξαιρετικά αποτελεσματική σε μεγάλο αριθμό παιδικών παθήσεων και συμπτωμάτων. Ικανός αριθμός κλινικών μελετών δείχνει πως η Ομοιοπαθητική έχει αντίστοιχα αποτελέσματα με αυτά της συμβατικής Ιατρικής, χωρίς όμως τις παρενέργειες των χημικών φαρμάκων. Αντίθετα με τα χημικά φάρμακα, τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δεν είναι τοξικά, είναι ακίνδυνα και δεν έχουν παρενέργειες. Ασθενείς (όπως, για παράδειγμα, παιδιά, εγκύοι και ηλικιωμένοι) που δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα χημικά φάρμακα, εξαιτίας των παρενεργειών τους, μπορούν με ασφάλεια να χρησιμοποιήσουν ομοιοπαθητικά φάρμακα [16, 20, 24].

    Τα κύρια οφέλη της Ομοιοπαθητικής ειναι: [16]

  • Προσφέρει μόνιμη και ήπια θεραπεία
  • Αποτελεσματική σε χρόνιες και οξείες νόσους
  • Είναι ασφαλής, χωρίς τοξικές ή άλλες παρενέργειες
  • Δεν προκαλεί εξάρτηση ή εθισμό
  • Θεραπεύει τον οργανισμό ως «ολότητα»
  • Βελτιώνει τη σωματική και την ψυχοδιανοητική υγεία
  • Είναι κατάλληλη για όλους: παιδιά, εγκύους και ηλικιωμένους
  • Η Ομοιοπαθητική αντιμετώπισε επιτυχημένα διάφορες επιδημίες στο παρελθόν. Για παράδειγμα, στην επιδημία γρίπης του 1918, με φάρμακα όπως το Gelsenium και την Bryonia, επιτεύχθηκαν πολύ καλά αποτελέσματα, ενώ, αντίθετα, άτομα τα οποία ελάμβαναν χημικά φάρμακα είχαν πολύ μεγαλύτερη θνητότητα85, [86]. Με Ομοιοπαθητική αντιμετωπίστηκαν, επίσης, στο παρελθόν και άλλες επιδημίες, όπως του τύφου, του κίτρινου πυρετού και της χολέρας [87].

    Για την τρέχουσα πανδημία, τα παρακάτω ομοιοπαθητικά φάρμακα μπορούν να φανούν ιδιαιτέρως χρήσιμα, σύμφωνα με την πείρα των ομοιοπαθητικών γιατρών στο Μεξικό: Aconitum, Belladona, Bryonia, Arsenicum, Eupatorium, Mercurius Vivus, Gelsemium [13]. Η Διεθνής Ένωση Ομοιοπαθητικών γιατρών της LIGA ήδη καταγράφει τα νέα περιστατικά γρίπης που θεραπεύτηκαν με Ομοιοπαθητική, ώστε να καθοριστεί το ομοιοπαθητικό genius epidemicus της επιδημίας (φάρμακο εκλογής) [97], ενώ στο φετινό διεθνές συνέδριο της LIGA έγιναν αναφορές και σε άλλα ομοιοπαθητικά φάρμακα για τη νέα γρίπη, π.χ. Anisum Stellatum [98].

    Η Ομοιοπαθητική ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα, οπότε περιορίζονται οι πιθανότητες να προσβληθεί κάποιος από το οποιοδήποτε μικρόβιο ή ιό, συμπεριλαμβανομένου του νέου ιού της γρίπης των χοίρων. Μέσω της Ομοιοπαθητικής, ο οργανισμός γίνεται περισσότερο υγιής και προσβάλλεται σπανιότερα και με μικρότερη βαρύτητα [26]. Από τα περιστατικά εποχιακής γρίπης που έχουν αναζητήσει θεραπεία στην Κλασική Ομοιοπαθητική, όλα ή σχεδόν όλα έχουν καλά ή πολύ καλά αποτελέσματα. Με βάση την εμπειρία μας, το ποσοστό αποτελεσματικότητας της Ομοιοπαθητικής απέναντι στην εποχιακή γρίπη είναι υψηλό [32].

    Η ομοιοπαθητική θεραπεία στα χρόνια νοσήματα είναι εξατομικευμένη, και ανεξάρτητα από την αιτία (τον παθογόνο μικροοργανισμό ή ιό) δίνουμε βάση στην ιδιαίτερη ιδιοσυγκρασιακή αντίδραση κάθε ασθενούς στην οξεία (ή χρόνια) νόσο, και προτείνουμε το κατάλληλο ομοιοπαθητικό φάρμακο, σύμφωνα με την ομοιοπαθητική φαρμακολογία. Έτσι λοιπόν, τα συμπτώματα του κάθε ασθενούς είναι αυτά που καθορίζουν τη συνταγογράφηση του ομοιοπαθητικού φαρμάκου στην κάθε περίπτωση ξεχωριστά. Ενόψει μιας επιδημίας, όπως αναφέρει και ο Χάνεμαν στο «Όργανον της θεραπευτικής τέχνης» [15], μπορούμε να διακρίνουμε ομάδες ομοιοπαθητικών φαρμάκων που χαρακτηρίζονται από τα ιδιαίτερα συμπτώματα των ασθενών, και ίσως να βρούμε και το βασικό ομοιοπαθητικό φάρμακο (epidemic genius) έναντι της επιδημίας [13, 14].

    Η Ομοιοπαθητική είναι ιατρική πράξη

    Είναι αυτονόητο ότι μόνο γιατροί μπορούν να εκτιμούν σωστά τις καταστάσεις τις οποίες αντιμετωπίζουν οι ασθενείς, και τους συνδεόμενους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων και των ιώσεων. Βασική θέση της Ελληνικής Εταιρείας Ομοιοπαθητικής Ιατρικής (ΕΕΟΙ) είναι ότι η άσκηση της Ομοιοπαθητικής πρέπει να γίνεται μόνο από γιατρούς [31]. Τα τελευταία χρόνια, άτομα που δεν έχουν αποφοιτήσει από πανεπιστημιακές ιατρικές σχολές αυτοαποκαλούνται «ομοιοπαθητικοί» και ασχολούνται επαγγελματικά με παροχή υπηρεσιών υγείας. Ο κίνδυνος, όπως καταλαβαίνετε, για την υγεία των πολιτών που εμπιστεύονται τους αυτοαποκαλούμενους «ομοιοπαθητικούς», μη έχοντες πτυχίο ιατρικής, είναι τεράστιος. Σαν μέθοδος για γιατρούς (MD's), οι γιατροί είναι αυτοί που υποχρεούνται να γνωρίζουν τις ενδείξεις και τα όρια της Ομοιοπαθητικής (επείγουσες καταστάσεις, καταστροφή οργάνων, επεμβάσεις που δεν μπορούν να αποφευχθούν κ.ο.κ.) και, βέβαια, τα όρια αυτά εξαρτώνται από την εκπαίδευση και την πείρα τους.

    Χρυσή η πανδημία για τις φαρμακοβιομηχανίες

    Χρυσή η πανδημία για τις φαρμακοβιομηχανίες
    Για τους κολοσσούς της φαρμακοβιομηχανίας, ο ιός της νέας γρίπης εξελίσσεται σε πακτωλό. Ο παγκόσμιος τζίρος από την προμήθεια του αντιγριπικού εμβολίου αναμένεται να φτάσει τα 10 δισ. δολάρια, καθώς ο φόβος δεν γνωρίζει ύφεση [94]. Όπως αναφέρει ο βρετανός επιδημιολόγος Tom Jefferson από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Cochrane Collaboration: «Η σημασία της γρίπης έχει υπερτιμηθεί, αφού πρόκειται για θέματα εξουσίας, κονδυλίων για έρευνα και επιστημονικού γοήτρου. Γύρω από την επαπειλούμενη πανδημία γρίπης έχει στηθεί ολόκληρος μηχανισμός - με μεγάλα χρηματικά ποσά, άσκηση επιρροής, καριέρες και ολόκληρα ινστιτούτα! Όλα αυτά χρειάζονταν μόνο έναν μικρό μεταλλαγμένο ιό» [99].

    Στην ίδια κατεύθυνση κινούνται και οι συστάσεις του κ. Χ. Μουτσόπουλου, καθηγητή της Ιατρικής Αθηνών και ειδικού στα αυτοάνοσα συστηματικά νοσήματα: «Η δημιουργία τρομολαγνικών σεναρίων είναι πολυπαραγοντική. Υπεισέρχονται παράγοντες που καμία σχέση δεν έχουν με τη δημόσια υγεία. Τα σενάρια της αυξημένης θνητότητας δεν έχουν επιστημονική βάση, προκαλούν σύγχυση και φόβο στον κόσμο και, τότε, ο λύκος στην αναμπουμπούλα χαίρεται. Έτσι, πωλούνται περισσότερα φάρμακα κατά των ιών, δίδονται τεράστια ποσά για την ανάπτυξη εμβολίων αμφιβόλου αξίας και δημιουργούνται ειδικές συνθήκες νοσηλείας για ασθενείς που δεν τις χρειάζονται. Όπως θυμάστε, είχαμε τρομοκρατηθεί με την αναγγελία άλλων δύο επικείμενων πανδημιών: του SΑRs και της γρίπης των πτηνών. Και οι δύο ήρθαν και έφυγαν σαν κομήτες. Μήπως η πανδημία της νέας γρίπης δημιουργείται για να υπηρετήσει σκοπιμότητες;» [71].

    Επίλογος

    Μόνον ο καλά ενημερωμένος πολίτης μπορεί να χειρίζεται τα ζητήματα υγείας που τον αφορούν και να μην γίνεται έρμαιο επιστημονικών αγκυλώσεων, κοινωνικών προκαταλήψεων, ψυχικών ανασφαλειών, οικονομικών συμφερόντων και πολιτικών ελαφροτήτων. Συμπλέοντας με συναδέλφους της Συμβατικής Ιατρικής [71], η συμβουλή μας είναι να μη βιαστείτε να εμβολιαστείτε με εμβόλια που έχουν ανεπαρκή δεδομένα ασφάλειας και αποτελεσματικότητας, να τηρείτε τους βασικούς κανόνες υγιεινής, να ενημερώνεστε για την τρέχουσα κατάσταση από αξιόπιστες πηγές, έχοντας υπ' όψιν σας ότι η Ομοιοπαθητική μπορεί να προσφέρει πολλά στην πρόληψη και αντιμετώπιση χρόνιων και οξέων ασθενειών, συμπεριλαμβανομένης και της γρίπης [16]. Χρειάζεται επαγρύπνηση για τη διαχείριση της παρούσας κατάστασης, αλλά όχι πανικός.

    Τελευταία ενημέρωση άρθρου 21 Σεπτεμβρίου 2009

    Βιβλιογραφία άρθρου
    1. Science, 7 July 2009, "International Agencies Try to End Flu Naming Wars"
    2. CDC, June 30, 2009, "Novel H1N1 Flu (Swine Flu) and You",
    3. WHO, 3 May 2009, "Fact sheet for health workers",
    4. WHO, 30 August 2009, "Pandemic (H1N1) 2009 - update 64",
    5. New Scientist, 18 July 09, page 12, "Fight the flab to fend off swine flu"
    6. ECDC, 10 September 2009, "Pandemic (H1N1) 2009 ECDC DAILY UPDATE"
    7. CDC, July 24 2009, "Novel H1N1 Flu Situation Update",
    8. Public Health Agency of Canada, "H1N1 flu virus - General Information"
    9. WHO, "Characteristics of the emergent influenza A (H1N1) viruses and recommendations for vaccine development"
    10. WHO, 17 July 2009, No. 29, 2009, 84, 289–300, "Weekly epidemiological record"
    11. WHO, 11 May 2009, "Assessing the severity of an influenza pandemic"
    12: CDC, "2008-2009 Influenza Season Week 34 ending August 29, 2009"
    13. LIGA 1st H1N1 bulletin, "H1N1 FLU 2009",
    14. Hahnemann, Samuel, "Organon of Homeopathy", 6th version, aphorisms 100-102
    15. WHO, 17 july 2009, "Weekly Epidemiological Record - Viruses resistant to oseltamivir (Tamiflu) identified"
    16. ECH, May 2008, "Homeopathic care in a medical context"
    18. European Medicines Agency, Αύγουστος 2009, "Φύλλο οδηγιών χρήσης Tamiflu" Roche
    19. European Medicines Agency, Αύγουστος 2009, " Tamiflu - Περίληψη των χαρακτηριστικών του προϊοντος" Roche
    20. "Ομοιοπαθητική Ιατρική", τεύχος 28, 2002, σελ 32
    21. "Παθολογία ΔΕΠ", Εκδόσεις Πασχαλίδη, 2002, σελ 801- 806
    22. "Φαρμακολογία", Page, Curtis et al, Εκδόσεις Πασχαλίδη, 2000, σελ 453
    23. ECDC, 24 July 2009, "Weekly epidemiological record"
    24. "Ομοιοπαθητική Ιατρική", τεύχος 6, 1993, σελ 22
    25. ECDC, 22 July 2009, "Influenza A(H1N1)v infection - Main developments in past 24 hours"
    26. "Ομοιοπαθητική Ιατρική", τεύχος 23, 2001, σελ 63
    27. NIH, 13 July 2009, "New Insights Into Novel H1N1"
    28. Trends in Ecology & Evolution, Vol 17, No 7, July 2002, David J.D. Earn et al., "Ecology and evolution of the flu"
    29. Nature, 18 June 2009, Vol 459, p931-939 "Emergence and pandemic potential of swine-origin H1N1 influenza virus", G. Neumann
    30. Fritz H. Kayser, "Ιατρική Μικροβιολογία", Εκδόσεις Παρισιάνου, 8η έκδοση, 1995, σελ 387
    31. "Ομοιοπαθητική Ιατρική", τεύχος 30, 2004, σελ 34
    32. Μακεδονία, 19 Ιουλίου 2009, "Νέα γρίπη: Εκατομμύρια ευρώ για ένα αμφίβολο εμβόλιο"
    33. Journal of Clinical Virology, Volume 45, Issue 3, July 2009, Pages 169-173 "Emergence of a novel swine-origin influenza A virus (S-OIV) H1N1 virus in humans", J.S. Malik Peiris
    34. ECDC, Pandemic Influenza - Questions and Answers, 11 Σεπτεμβρίου 2009
    35. World Health Organization. Pandemic (H1N1) 2009 - update 62.
    "Laboratory-confirmed cases of pandemic (H1N1) 2009 as officially reported to WHO by States Parties to the IHR (2005) as of 13 August 2009". 21 August 2009. [Accessed 27 August 2009]
    36. FDA, CSL "Influenza A (H1N1) 2009 Monovalent Vaccine" , Version 2.0
    37. FDA, Novartis, September 2009, "Influenza A (H1N1) 2009 Monovalent Vaccine" , BLA 1750
    38. FDA, Sanofi Pasteur, 10 September 2009, "v0.3 449/454 Influenza A (H1N1) 2009 Monovalent Vaccine LE5860-5862"
    39. FDA, MedImmune, "Influenza A (H1N1) 2009 Monovalent Vaccine Live, Intranasal", [ID0901014]+FDA5
    40. FDA, 15 Sep 2009, "FDA Approves Vaccines for 2009 H1N1 Influenza Virus"
    41. Trifonov et al., 30 April 2009, "The origin of the recent swine influenza A(H1N1) virus infecting humans", Eurosurveillance, Volume 14, Issue 17
    42. The Lancet, August 2009, "Editorial-Supply and safety issues surrounding an H1N1 vaccine", Vol 374, Issue 9687, page 358
    43. JAPI, June 2009 , Milind Y Nadkar, "H1N1 Influenza: An Update" , Vol 57, p454-458
    44. The Lancet Neurology, October 2009, "Pandemic influenza: a priority for the neurological community", p869
    45. WHO, 17 July 2009, "WHO – Weekly Epidemiological Record", No. 25, 2009, 84, 249–260
    46. Biometals, 2009, "Are toxic biometals destroying your children’s future ?", 22:697-700, D.A. Drum
    47. Epilepsy & Behavior, 2009, "Presence of thimerosal in vaccines", vol 14, p710, J.Hughes
    48. CDC, 17 July 2009, "CDC Briefing on Investigation of Human Cases of H1N1 Flu", Press Briefing Transcripts,
    49. September 3, 2009, 2:30 PM ET, "2009 H1N1 Influenza Vaccine and Pregnant Women"
    50. European Medicines Agency, 24 July 2009, "Questions and answers on vaccines for the H1N1 (‘swine flu’) pandemic", Doc. Ref. EMEA/461476/2009
    51. HC Maltezou et al., "Influenza vaccination acceptance among health-careworkers: A nationwide survey", Vaccine, Volume 26, Issue 11, 10 March 2008, Pages 1408-1410
    52.Vaccine, 19 June 2008, Stewart Siu-Wa Chan, "Influenza vaccination for healthcare workers: Is it really as effective as we claim ?", Volume 26, Issue 26, page 3189
    53. WHO, Up-to-date as of 12 July 2009, "Safety and approval of pandemic influenza A (H1N1) vaccines"
    54. EMEA/H/C/982, 03-2009 , Ευρωπαϊκή δημόσια έκθεση αξιολόγησης (EPAR) CELVAPAN Περίληψη EPAR για το κοινό
    55. EMEA/H/C/706, 03-2007, Ευρωπαϊκή δημόσια έκθεση αξιολόγησης (EPAR) DARONRIX Περίληψη EPAR για το κοινό
    56. EMEA/H/C/710, 05-2007, Ευρωπαϊκή δημόσια έκθεση αξιολόγησης (EPAR) FOCETRIA Περίληψη EPAR για το κοινό
    57. EMEA/349190/2009, EMEA/H/C/832, 07-2009, Pandemrix - πανδημικό εμβόλιο γρίπης (H5N1) (τμήμα ιού, αδρανοποιημένο, ανοσοενισχυμένο) A/VietNam/1194/2004 (NIBRG-14) - Περίληψη EPAR για το κοινό
    58. CDC, September 4, 2009 / 58(34);941-947, Surveillance for Pediatric Deaths Associated with 2009 Pandemic Influenza A (H1N1) Virus Infection, United States, April-August 2009
    59. NIH, 9 September 2009 "NIAID Launches 2009 H1N1 Influenza Vaccine Trial in Pregnant Women"
    60. Vaccine, "Is routine influenza immunization warranted in early pregnancy?",D.M. Skowronski, Volume 27, Issue 35, 30 July 2009, Pages 4754-4770
    61. WHO, Up-to-date as of 12 July 2009, "Production and availability of pandemic influenza A (H1N1) vaccines"
    62. Vaccine, 18 July 2008, Editorial "The evolutionary consequences of vaccination", Volume 26, Supplement 3, Pages C1-C3
    63. PLoS Med, 2007, "Antiviral Resistance and the Control of Pandemic Influenza", 4(1): e15. doi:10.1371/journal.pmed.0040015, Lipsitch M
    64. Bloomberg, 15 Σεπτ 2009, "Swine Flu Shots May Start in 2 Weeks to Fight Coughs (Update3)"
    65. WHO, April 2009, "Influenza (Seasonal)"
    66. WHO, 21 May 2009, "Use of antiviral drugs against influenza A(H1N1)"
    67. WHO, Updated 11 June 2009, "What can I do?"
    68. Ελένη Μπουρμπούλη-Γιαμαρέλου, 19 Νοεμβρίου 2008, "18 Νοεμβρίου: Η Ευρωπαϊκή Ημέρα για τα Αντιβιοτικά"
    69. ΚΕΕΛΠΝΟ, 2009, Αφίσες για τη γρίπη
    70. ΕΚΠΟΙΖΩ, 19/07/2009, «Νέα γρίπη Α(Η1Ν1)» - προσοχή στους επιτήδειους
    71. Το Βήμα, 26 Ιουλίου 2009, "Η τρομολαγνεία είναι πιο επικίνδυνη", Χ. Μουτσόπουλος
    72. Υπουργείο Υγείας, 17 Σεπτεμβρίου 2009, "Συνέντευξη Τύπου του Υπουργού Υγείας Δ. Αβραμόπουλου για την πανδημία γρίπης"
    73. Science, 21 April 2006, "A One-Size-Fits-AllFlu Vaccine?", Vol. 312, page 380
    74. Reuters, 16 Σεπτεμβρίου 2009, "Swine flu death rate similar to seasonal flu: expert"
    75. NATAP, 31 August 2009, "China's Sinovac to offer cheaper H1N1 flu shot"
    76. The Press Association, Sep 16, 2009: "Third flu shot producer in China", Google News
    77. ΕΟΦ, "Εμβόλια για την νέα γρίπη", Δημοσίευση άρθρων, accessed 20-9-09
    78. The Lancet, "H1N1 2009 influenza virus infection during pregnancy in the USA", Denise J Jamieson, Volume 374, Issue 9688, August 2009, Pages 451-45
    79. Υπουργείο Υγείας, 15 Σεπτεμβρίου 2009, "Απεβίωσε ο 29χρονος Γάλλος με ΑΗ1Ν1",
    80. WHO, Weekly epidemiological record, 4 september 2009, No. 36, 2009, 84, 361–372
    81. WHO, 28 AUGUST 2009 , "Preparing for the second wave: lessons from current outbreaks"
    82. ΚΕΕΛΠΝΟ, 26 Αυγούστου 2009, Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της γρίπης
    83. ΚΕΕΛΠΝΟ, 9 Σεπτεμβρίου 2009, Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της γρίπης
    84. ΚΕΕΛΠΝΟ, 17 Ιουλίου 2009, "Η επιδημία της νέας γρίπης Α(H1N1)v στην Ελλάδα: αλλαγές στην αντιμετώπιση των ασθενών στη φάση προστασίας"
    85. J. Wilson, "The faces of Homeopathy", 1999, Great Auk Puiblishing, p236-238
    86. The British Homoeopathic Journal. December 1918, "The treatment of influenza and its complications as seen in the present epidemic." no.12.Vol. v111
    87. Hpathy Ezine, June, 2007, "Some History of the Treatment of Epidemics with Homeopathy", Julian Winston
    88. ΚΕΕΛΠΝΟ, 16 Σεπτεμβρίου 2009, Εβδομαδιαία έκθεση επιδημιολογικής επιτήρησης της γρίπης
    89. ΕΟΦ, Απόφαση 58520/7-8-2009, "Αιτιολογημένη ιατρική γνωμάτευση χορήγησης Οσελταμιβίρης (tamiflu®)και Ζαναμιβίρης (relenza®) για θεραπεία λοιμώξεως απο πανδημικό στέλεχος γρίπης A(H1N1) 2009"
    90. Νοσοκομείο ΝΙΜΤΣ, 16 Σεπτεμβρίου 2009, Διάλεξη "Ενημέρωση για το νέο ιό", Γιαννακός
    91. WHO, 3 May 2009, "Advice on the use of masks in the community setting in Influenza A (H1N1) outbreaks"
    92. Eurosurveillance, 30 July 2009 , "Oseltamivir adherence and side effects among children in three London schools affected by influenza A(H1N1)v ", A. Kitching,Volume 14, Issue 30
    93. ECDC, "Antibiotics and pandemic flu"
    94. Το Βήμα, Πέμπτη 23 Ιουλίου 2009 , "Χρυσή η πανδημία για τις φαρμακοβιομηχανίες"
    95. "Mail Online",10 Sep 2009, "Swine flu jab link to killer nerve disease: Leaked letter reveals concern of neurologists over 25 deaths in America",
    96. NEJM, Published online September 10, 2009, "Response after One Dose of a Monovalent Influenza A (H1N1) 2009 Vaccine - Preliminary Report.", Greenberg,
    97. LIGA, "Epidemic Diseases:LMHI Guideline for Clinical Data Collection"
    98. LIGA conference, 29 August 2009, "Anisum stellatum: genus epidemicus of H1N1", Leon Scheepers
    99. Ελευθεροτυπία, 8 Αυγούστου 2009, "Πλένετε τα χέρια σας και αφήστε το Tamiflu", σελ 14


    Αλλα σχετικά άρθρα

    Ομοιοπαθητική και γρίπη των πτηνών
    Ομοιοπαθητική και γρίπη των πτηνών
    Φάρμακο οι... ποδηλατόδρομοι
    Φάρμακο οι... ποδηλατόδρομοι
    Χρειάζεσαι πραγματικά αντιβιοτικό;
    Χρειάζεσαι πραγματικά αντιβιοτικό;

    Σχόλια επισκεπτών για τη σελίδα: (19)

    1. Ο χρήστης Στέλιος Τ. στις 13:5:8, Σαβ Νοέβριος 7, 2009 έγραψε:

    Συγχαρητήρια για το τόσο ενημερωτικό άρθρο σας. Ενημερωθήτε και κρατήστε μας ενήμερους. Ξέρουμε ότι όπου επεισέρχεται ο παράγοντας "κέρδος" η αλήθεια γίνεται υποκειμενική. Αλλά η δυσπιστία του κόσμου δεν αρκεί. Πρέπει να υπάρχουν πηγές που να αποδεικνύονται - με τον καιρό- αξιόπιστες, και να έχουν βάρος στην τελική γνώμη μας.

    2. Ο χρήστης Ανώνυμος στις 4:46:27, Κυρ Νοέβριος 8, 2009 έγραψε:

    Πολύ καλό και άκρως ενημερωτικό. Κάποιος πρέπει να τα πεί επιτέλους διότι ο κοσμός βρίσκεται σε πανικό. Και κυρίως στα σχολεία.

    Εχει καταντήσει αυτή η κατασταση με τον ιό να γινεί ρετσινιά. Σε λίγο θα μας πουν να θυμηθούμε και να εφαρμόσουμε την μεταφορά των ασθενών στη Σπιναλόγκα.

    3. Ο χρήστης Γιώτα στις 8:25:19, Πεμ Νοέβριος 12, 2009 έγραψε:

    Θερμα συγχαρητηρια για το ενημερωτικο αρθρο σας.Επιτελους καταλαβαμε με απλο τροπο τοσα πολλα για τη γριπη. Κανω 18 χρονια ομοιοπαθητικη και μονο καλα εχω να πω. Καθε φορα ξαναγιεννιεμαι. να ειναι καλα ο γιατρος μου καπου. Παντως για τη γριπη θα επρεπε να εχει γινει περισσοτερη ενημερωση σχετικα με την ομοιοπαθητικη υποστηριξη.

    4. Ο χρήστης Αδαμαντία Σ στις 2:18:45, Παρ Νοέβριος 13, 2009 έγραψε:

    Επιτέλους!!

    Η καλύτερη ενημέρωση που έχουμε διαβάσει.Σας ευχαριστούμε για τις αναλυτικές πληροφορίες,τις αποκαλυπτικό επιστημονικό σχολιασμό και τον σεβασμό στην ανησυχία μας και τον προβληματισμό μας.

    5. Ο χρήστης Ανώνυμος στις 15:10:44, Κυρ Νοέβριος 15, 2009 έγραψε:

    Μηπως συμμετέχετε και εσεις στη γενικη σύγχυση που υπάρχει σχετικά με το εμβόλιο της παρούσας γρίππης? Θα ηταν καλύτερα για μας να πάρετε μια υπεύθυνη θέση. Να το κάνουμε ή να μη το κάνουμε?

    6. Ο χρήστης Α.Βάθης (webmaster) στις Τρι Νοέβριος 17, 2009 έγραψε:

    Θεωρώ πως οι πληροφορίες που παρατίθενται στο άρθρο είναι αποκαλυπτικές και ξεκάθαρες σχετικά με το τι συμβαίνει με την παρούσα γρίπη και την προβολή της όλης κατάστασης. Τα έως τώρα στοιχεία δείχνουν πως η τρέχουσα επιδημία είναι τις ίδιας (ή και μικρότερης) παθογονικότητας με την εποχιακή γρίπη. Αν υπάρχουν ιδιαίτεροι επιβαρυντικοί παράγοντες για ένα ασθενή, αυτός θα πρέπει να εξεταστεί κατά περίπτωση. Διαβάστε προσεκτικά τα όσα αναφέρει για παράδειγμα ο κ.Μουτσόπουλος, στην παράγραφο "Χρυσή η πανδημία για τις φαρμακοβιομηχανίες".

    7. Ο χρήστης Σοφία στις 17:22:23, Δευ Νοέβριος 16, 2009 έγραψε:

    Γραψτε οσο μπορειτε περισοτερα μπας και ενημερωθει ο κοσμος και γλιτωσει απ τους καφρους που μας χειριζονται σαν πειραματοζωα. Κι οχι τοσο εμας, οσο τα παιδια μας...

    8. Ο χρήστης Ασημακος στις 3:29:0, Τρι Νοέβριος 17, 2009 έγραψε:

    Θα ηθελα να μαθω το φαρμακο προστασιας απο τον ιο Η1Ν1Α γιατι δεν θελω να κανω το εμβολιο.

    9. Ο χρήστης Α.Βάθης (webmaster) στις Τρι Νοέβριος 17, 2009 έγραψε:

    Τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δίνονται πάντα σύμφωνα με τα συμπτώματα του ασθενούς υπό τις οδηγίες του ομοιοπαθητικού γιατρού. Ως πρόληψη στην ομοιοπαθητική νοείται η συνεχιζόμενη ομοιοπαθητική θεραπεία, η οποία στοχεύει στην ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος. Εάν προσβληθεί ο οργανισμός, σύμφωνα πάντα με τα συμπτώματά του, δίνονται και τα κατάλληλα ομοιοπαθητικά φάρμακα, είτε πρόκειται για τη γρίπη, είτε για κάποια άλλη ίωση ή λοίμωξη γενικότερα. Διαβάστε το άρθρο αφιερωμένο στην Κλασική Ομοιοπαθητική για να ενημερωθείτε σχετικά.

    10. Ο χρήστης κωνσταντινα στις 2:54:10, Τρι Νοέβριος 24, 2009 έγραψε:

    Συγχαρητηρια για το αρθρο σας. Θελω να μαθω για το φαρμακο "προστασιας" γιατι δεν θελω να κανω το εμβόλιο ουτε εγω ουτε τα παιδια μου που ειναι μικρα, 6 και 8μηνων, οπως και με ιστορικο και των δυο με ασθματικη βρογχιτιδα, λοιμωξεις αναπνευστικου κ.τ.λ. Ευχαριστω.

    11. Ο χρήστης Α.Βάθης (webmaster) στις Τρι Νοέβριος 24, 2009 έγραψε:

    Οπως εξηγήσαμε και στο προηγούμενο σχόλιο, η ομοιοπαθητική θεραπεία είναι απολύτως εξατομικευμένη. Προληπτικά (για την ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού) δίνεται το φάρμακο που χρειάζεται ο κάθε ασθενής ξεχωριστά, μετά από την πλήρη λήψη του ιατρικού και ομοιοπαθητικού ιστορικού. Εφόσον νοσήσει κανείς, λαμβάνει επίσης ομοιοπαθητικά φάρμακα αναλόγως των συμπτωμάτων του.

    12. Ο χρήστης Λυδια στις 3:41:27, Πεμ Νοέβριος 26, 2009 έγραψε:

    Συγχαρητήρια για το ενημερωτικό άρθρο. Κυριεύει η μανία του κέρδους εις βάρος απροστάτευτων απλών ανθρώπων που βομβαρδίζονται καθημερινά απο τα ΜΜΕ με τρομακτικά σενάρια για τη νέα γρίπη. Μας κάνουν να νοιώθουμε ανίσχυροι απέναντι σε οτι συμβαίνει. Αραγε όλοι οι δημοσιογράφοι και οι γιατροί που μας αρρωσταίνουν πιο πολύ και απο την ίδια τη γρίπη... Τι κάνουν για τον εαυτό τους και τα παιδιά τους ? Κάνουν το νεο εμβόλιο? Παίρνουν αντιικά φάρμακα ? ή μήπως οι ίδιοι κάνουν ομοιοπαθητική για την ενδυνάμωση του ανοσοποιητικού συστήματος και εμάς μας σπρώχνουν σε αδοκίμαστα εμβολια ?

    13. Ο χρήστης Γιαννης στις 11:7:53, Παρ Νοέβριος 27, 2009 έγραψε:

    Μπραβο για την ενημερωτική και αποκαλυπτικη παρουσίαση της υπαρχουσας κατάστασης.

    14. Ο χρήστης Θωμαη στις 18:12:38, Σαβ Νοέβριος 28, 2009 έγραψε:

    Κατατοπιστικο και χρησιμο το αρθρο! Ευχαριστω! Μια θεραπευθεισα απο την ομοιοπαθητικη απο στηθαγχη Prinzmetal.

    15. Ο χρήστης χριστινα στις 16:17:58, Τρι Δεκέμβριος 1, 2009 έγραψε:

    Παρατηρησα οτι γιατροι που ηταν καθετα αντιθετοι με το εμβολιο για τη νεα γριπη το Σεπτεμβριο, εμφανιζονται τωρα πιο θετικοι. Θα ηθελα να μαθω αν εχει αλλαξει κατι τελευταια, δεδομενου οτι τα αναφερομενα στη σελιδα σας ειναι του Σεπτεμβριου.

    16. Ο χρήστης Α.Βάθης (webmaster) στις Τρι Δεκέμβριος 1, 2009 έγραψε:

    Παρακολουθούμε το θέμα προσεκτικά, συλλέγουμε στοιχεία και θα επανέλθουμε με 2ο σχετικό άρθρο εν ευθέτω χρόνω. Επί του παρόντος θα διαφωνήσω μαζί σας, ακόμα περισσότεροι γιατροί είναι αντίθετοι του εμβολίου αυτού. Αυτή την περίοδο υπάρχει μεγάλη προβολή στα ΜΜΕ λόγω της διάθεσης του εμβολίου και της (αναμενόμενης) έξαρσης λόγω της χειμερινής περιόδου. Το άρθρο παραμένει πάντα έγκυρο και ενημερωμένο, μόλις προ λίγων ημερών δώθηκε δημοσιότητα σε θέματα τα οποία είχαμε επισημάνει (ανοσοενισχυτικά, σκουαλένιο, διαφορετικά εμβόλια για ΗΠΑ και Ευρώπη, κλπ). Το χρονικό διάστημα που έχει παρέλθει είναι πολύ σύντομο για τη διαπίστωση της ασφάλειας ή όχι του εμβολίου, μην ξεχνάτε ότι τα περισσότερα προβλήματα και αντιρρήσεις αφορούν μακροπρόθεσμες παρενέργειες, και όχι άμεσες.

    17. Ο χρήστης Έφη στις 16:15:53, Τετ Δεκέμβριος 2, 2009 έγραψε:

    Είμαι 26 χρονών και έχω ένα παιδάκι 7 μηνών. Είμαι κατά κάθε τι χημικού που υπάρχει. Κάνω χρόνια ομοιοπαθητική, εχω δει καταπληκτικά αποτελέσματα και για το λογο αυτό έχω παροτρύνει πολύ κόσμο να συμβουλευτεί την ομοιοπαθητική. Προσωπικά είμαι αρνητική οχι μόνο στο εμβόλιο για τη νέα γρίπη αλλά για κάθε εμβόλιο που κυκλοφορεί! Στο παιδάκι μας δεν έχουμε κάνει κανένα εμβόλιο και ούτε πρόκειται. Προτιμούμε να αντιμετωπίσουμε μια ασθένεια με την ομοιοπαθητική παρα να βομβαρδίσουμε το παιδάκι μας με χημικά!! Ωστόσο δεν σας κρύβω ότι και εγω ανησυχώ σαν νεα μητέρα παρ'όλα αυτά ομως δεν φοβάμαι και δεν πανικοβάλλομαι γιατί εχω απόλυτη εμπιστοσύνη στον γιατρό μου και φυσικά στην ομοιοπαθητική!

    18. Ο χρήστης Μανώλης Μ. στις 16:18:33, Πεμ Δεκέμβριος 3, 2009 έγραψε:

    Είναι πολύ ευχάριστο να διαβάζεις ένα άρθρο τόσο αναλυτικό και παράλληλα καθόλου κουραστικό (παρόλες τις αναφορές), με παράθεση στοιχείων που βάζουν τον μή αποφασισμένο- προσεκτικό αναγνώστη στο πειρασμό να σας ρωτήσει "μα επιτέλους τι γνώμη έχετε? να το κάνω ή να μην το κάνω?". Συγχαρητήρια και γι αυτόν τον λόγο. Ας ενημερωθεί ο κάθε ένας από διαφορετικές πηγές και ας αναλάβει την ευθύνη των πράξεων του. Θεωρώ ότι όποιος με ευκολεία καταφεύγει στα αντιβιοτικά και φάρμακα, πολύ εύκολα θα πεισθεί και να εμβολιασθεί. Κανόνες σεβασμού και προστασίας τόσον του εαυτού μας όσον και των πλησίων μας, (από υγιεινής απόψεως αλλά και όχι μόνον), μπορούν να φέρουν καταπληκτικά αποτελέσματα. Ευχαριστώ.

    19. Ο χρήστης Α.Βάθης (webmaster) στις Πεμ Δεκέμβριος 3, 2009 έγραψε:

    Σαφώς και η επικινδυνότητα της νέας γρίπης κυμαίνεται στα ίδια ή μικρότερα επίπεδα της κοινής γρίπης, ενώ αντίθετα οι προβληματισμοί για το εμβόλιο είναι αυξημένοι. Με βάση αυτά τα δύο στοιχεία, νομίζω είναι απολύτως προφανής η απάντηση στην ερώτηση, όσον αφορά το γενικό πληθυσμό. Από εκεί και ύστερα, κάθε ασθενής με υποκείμενα νοσήματα ή παράγοντες κινδύνου εξετάζεται κατά περίπτωση.

    Αφήστε τα σχόλιά σας για αυτή τη σελίδα

    Ονομα: (προαιρετικό)

    Email:
    (προαιρετικό, δεν εμφανίζεται)

    Θέλω να λαμβάνω σημαντικά μηνύματα από τον webmaster

    Κρυφή λέξη: (η λέξη που εμφανίζεται στο γκρίζο πλαίσιο)

    Σχόλια: (παρακαλούμε χρησιμοποιήστε ελληνικά και όχι greeklish)
    Σημείωση: μηνύματα με υβριστικό ή διαφημιστικό περιεχόμενο διαγράφονται. Ο HTML κώδικας αφαιρείται.